Review

Hoe de Nederlandse architectuur internationaal doorbrak

Te veel architectuur. Het duizelt op de bladzijden van '10 x 10'. Honderd architecten worden gepresenteerd. Ieder met vier pagina's waarop de glossy foto's rug aan rug liggen. Je moet echt geconcentreerd architect per architect bekijken om niet na een paar bladzijden al hoorndol te worden. Een prachtig koffietafelboek is het resultaat, maar de architectuur komt bijna op het tweede plan te staan.

Terwijl de opzet van '10 x 10' op zich heel interessant is. We krijgen een fraaie lijst voorgeschoteld, die goed weerspiegelt wat de tendensen zijn in de actuele bouwkunst: computergegenereerde ontwerpen en strak gedetailleerde esthetische 'dozen'. Nederland draagt negen architecten bij: Kees Christiaanse, Winka Dubbeldam, Erick van Egeraat, MVRDV, Neutelings/ Riedijk, NOX, One Architecture, UN Studio en West 8. Geen Koolhaas, maar dat zal komen doordat de aandacht vooral uitging naar jong talent. Wie wel verrassend ontbreekt is Wiel Arets.

Leggen we deze lijst naast de architecten die Bart Lootsma opnam in zijn boek 'Superdutch', dan zijn er veel overeenkomsten en maar een paar verschillen. Bij hem ontbreken ten opzichte van '10 x 10' Christiaanse en One Architecture, terwijl Arets er natuurlijk wel bij is.

In zijn introductie schetst Lootsmavrij uitvoerig de voedingsbodem voor de Nederlandse architectuur die tegenwoordig internationaal zo de aandacht trekt: de sturende rol van de overheid, het gunstige subsidiestelsel, de noodzaak van grootschalige projecten en de neiging jong talent een kans te geven.

Rem Koolhaas krijgt een sleutelpositie toebedeeld. In 1990 organiseerde hij een symposium met als titel 'Hoe modern is de Nederlandse architectuur'. Koolhaas deed een aantal architecten beseffen dat ze hun houding ten opzichte van het modernistische erfgoed nog eens goed moesten overdenken. Ze gingen vooral op zoek naar nieuwe typologieën. Het unieke Nederlandse architectuurklimaat zorgde ervoor dat een aantal experimentele ontwerpen ook daadwerkelijk werden gebouwd en vanaf dat moment groeide de status van de jonge Hollandse bouwkunst in het buitenland. Vooral het vermogen om een complexe opgave in een programmatisch helder (én verrassend) concept te vatten oogst veel bewondering.

Wat Lootsma niet schrijft is dat er in het buitenland ook wel degelijk scepsis is over de Nederlandse architectuur. Gebrek aan detaillering bijvoorbeeld (of soms zelfs een groteske detaillering). Inhoudelijk steekt de actuele bouwkunst in Nederland goed in elkaar, maar stilistisch gaat er nog wel eens wat mis. En ook dat is een onderdeel van de architectuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden