Beeld Trouw

ColumnKlassiek & zo

Hoe de muziek uit de zalen verdween (2)

Op zaterdag 14 maart van dit jaar stond ­boven deze column ‘Hoe de muziek uit de zalen verdween’. Vandaag is het zaterdag 17 oktober en ik kan dezelfde kop opnieuw gebruiken. De zeven maanden die tussen deze twee columns in liggen zetten de muziekwereld op zijn kop. We schrokken dat alle theaters en concertzalen dicht moesten. We keken en luisterden ons vervolgens ongans aan concerten en opera’s die ­gratis online werden aangeboden. Toen we dat net een beetje beu begonnen te raken, kwam de overheid met de eerste versoepeling.

Ik hoorde voor het eerst weer live muziek op 7 juni in de NedPhO-Koepel in Amsterdam-Oost. Acht musici van het Nederlands Kamerorkest speelden een instrumentale bewerking van het ‘Abendlied’ van Rheinberger, en de ontroering was groot. Een paar dagen later zong Cappella Amsterdam datzelfde Abendlied op het enige liveconcert van het Holland Festival. Nog grotere ontroering, al zaten wij in het Muziekgebouw met z’n dertigen in een ander zaaltje dan de zangers, en volgden we hun verrichtingen via een scherm. Zingen gold toen nog als te gevaarlijk.

Ik heb in die maand juni met 29 anderen in het Concertgebouw en in Nationale Opera & Ballet gezeten. Onwerkelijke gebeurtenissen, die ik niet snel zal vergeten. Toen een maand later de versoepelingen doorzetten, bouwde het Concertgebouw zijn zaal om, zette veilige looproutes uit en liet 350 mensen volgens strikte protocollen toe. De broers Jussen trapten in die ‘nieuwe’ zaal spetterend af. Een paar weken terug werd het aantal bezoekers weer teruggeschroefd naar 250, maar niemand die kon uitleggen of die honderd man minder nou zoveel veiliger waren. Het voorlopig laatste concert dat ik er hoorde, was afgelopen zondag. Dat waren dan wel alle pianoconcerten van Beethoven. Drie concerten op een dag, dus ik kan er wel weer even tegen zou je denken. Maar dat het gebouw nu weer, met de winter op komst, ten minste vier weken op slot gaat, is zuur voor alle medewerkers daar en voor ons.

Verzopen in de eerste golf, weggespoeld op de tweede

Zeven maanden geleden zou Willem Jeths’ nieuwe opera ‘Ritratto’ in wereldpremière gaan. Het was voor iedereen een bittere pil dat slechts de generale repetitie (zonder publiek, maar met camera’s) kon doorgaan. Hoe blij was iedereen dat het werk vorige week toch nog in het theater een vuurdoop had. Maar zie, van de zes geplande voorstellingen zijn er slechts drie daadwerkelijk gespeeld. Nu hebben 750 mensen de voorstelling in de zaal kunnen zien, slechts één procent van de ruim 75.000 liefhebbers die de videoregistratie online bekeken. 

Jeths’ opera is daarmee in de muziekwereld zo’n beetje het portret (ritratto), het symbool ­geworden van de gevolgen van de coronacrisis. Geen ­andere compositie is zo omgeven geweest met dompers en euforie. Verzopen in de eerste golf en weggespoeld op de tweede.

En nu verdween de muziek dus opnieuw uit de zalen. Ik begrijp dat de overheid de reisbewegingen in stad en land zo veel mogelijk wil beperken. Dat er in de theaters en concertzalen in de afgelopen vierenhalve maand geen enkele besmetting is geweest, doet er kennelijk niet toe. En nu we het toch over reizen hebben – zal ik het woord ‘vliegtuig’ nog eens laten vallen? Ach, wat heeft het allemaal voor zin. Maar ik begrijp de reactie deze week van Concertgebouwdirecteur Simon Reinink heel goed: “Ik hoop wel dat de overheden hebben gezien dat de veiligheid in het Concertgebouw extreem op orde was, en dat we vooraan staan als straks de maatregelen weer versoepeld worden”. Amen.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden