null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Hoe begrijpelijk is de Troonrede eigenlijk?

De jaarlijkse Troonrede komt er weer aan. Dat was voor een Zeeuws communicatiebureau aanleiding om de afgelopen week de trom te roeren over de ­begrijpelijkheid van deze tekst. Het communicatiebureau zette een onderzoek op, waaruit bleek dat het slecht gesteld was met die begrijpelijkheid.

De aanbeveling? De regering zou andere organisaties moeten inschakelen dan het Genootschap Onze Taal, dat met het tussen aanhalingstekens geplaatste “Vereniging voor taalliefhebbers” als een stelletje amateurs werd weggezet.

Geen onderzoek voor nodig

Wat was dat voor een onderzoek? Een representatieve steekproef van 508 Nederlanders kreeg tien fragmenten voorgeschoteld die ze in eigen woorden moesten uitleggen, en een onbekend aantal scholieren kreeg meerkeuzevragen. Hoe waren die fragmenten geselecteerd? Zo te zien waren vooral moeilijke gevallen eruit gepikt.

Het onderzoek was dus bewust geconstrueerd om mensen laag te laten scoren. Zinnen met moeilijke woorden als ‘schraagt’, ‘mobiliteit’ en ‘multilateraal’, jargon als ‘medeoverheden’, ‘verdienvermogen’, en constructies als ‘kunnen moeilijk worden overschat’: dan weet je ­zeker dat veel mensen fout gaan antwoorden. Daar is niet echt onderzoek voor nodig, zou je zeggen.

Het kan natuurlijk geen kwaad om onduidelijkheden in de Troonrede aan te wijzen, maar de onderzoekers claimen de totale begrijpelijkheid van de hele tekst te meten. Dat kan niet door alleen de moeilijkste passages te bekijken.

In elkaar geflanst

De antwoorden op de meerkeuzevragen leken ook al willekeurig in elkaar geflanst. Op de vraag wat ‘het toekomstige verdienvermogen van ons land’ betekent, was het goede antwoord ‘Dat we in de toekomst als land genoeg geld kunnen verdienen’. Dat zou ik er niet bij verzonnen kunnen hebben.

Ik moest vooral denken aan een oude reclame voor een wc-reiniger: ‘Wij van een communicatiebureau adviseren een communicatiebureau’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden