Het nieuwe station van Assen. Beeld Sebastian van Damme
Het nieuwe station van Assen.Beeld Sebastian van Damme

Architectuur

Hoe Assen er met een gloednieuw treinstation voor wil zorgen dat je ook eens in Assen uitstapt

Overal in het land stampen de heimachines en zwaaien hijskranen door de lucht. Want er moet worden gebouwd. Wat zijn de architectonische hoogstandjes? Trouw maakt een keuze uit de gebouwen die kans maken op de titel ‘Beste gebouw van het jaar’. Aflevering 2: Station Assen.

Gebouw: Station Assen
Architectenbureau’s: Powerhouse Company en De Zwarte Hond
Fotografie: Sebastian van Damme & Egbert de Boer

Een reusachtige houten driehoek lijkt haast te zweven boven de perrons en de sporen. Een paar iele gebouwtjes van donkere baksteen zijn eronder gegroepeerd. Verder is er licht en bewegingsruimte. Het nieuwe station van Assen is een verwelkomende plek, zeker nu de rondom aangeplante bloemen volop in bloei staan.

In de 150 jaar dat Assen via het spoor met de rest van het land is verbonden, heeft de stad al twee stations versleten. Het eerste klassieke gebouw uit 1870 werd gesloopt en in 1989 vervangen door een vrij massief blok met een helder blauwe kap en op de hoeken vier gouden bollen – in de volksmond werd het ‘de moskee’ genoemd.

“Dat gebouw bevestigde dat Assen een doorreisstation was”, zegt architect Stefan Prins, die leiding gaf aan de bouw van station nummer drie. “Ik kom uit het noorden van het land, ik kende die plek goed. Je had daar de ervaring: snel door naar Groningen of Zwolle.” Dat wilde de gemeente Assen natuurlijk niet. Er moest een station komen waar mensen dachten: ik wil er hier uit, ik wil deze stad ontdekken.

Alles is gedaan om de bezoeker met het nieuwe station te verleiden. Daarbij zit de grootste winst van het project misschien wel onzichtbaar onder de grond. Het autoverkeer, dat vroeger tussen het station en het centrum door raasde, is in een tunnel verdwenen. Daardoor slenter je nu ongehinderd het station uit, richting de stad, welkom geheten door de reusachtige hond Mannes – de stadsmascotte.

Het is voor een stad met 69.000 inwoners een bijzonder ambitieus project, vindt Prins. Hij is lovend over de visie van de gemeente en ProRail, die niet voor de makkelijkste of goedkoopste oplossingen hebben gekozen. Het was ‘een super complexe opgave’, zegt Prins, die zijn bureau Powerhouse Company samen met De Zwarte Hond aanging.

Er is ongebruikelijk soepel samengewerkt

“De opdracht was om een uitnodigend station te ontwerpen met een grote fietsenstalling. Er moest een autotunnel komen, een busstation en een goede verbinding tussen het centrum aan de ene kant en de woonwijk aan de andere kant van het spoor. Op een tekening is dat allemaal wel te realiseren. Maar al die projecten met verschillende aannemers, contracten, belangen en tijdpaden maken het heel ingewikkeld.”

null Beeld Egbert de Boer
Beeld Egbert de Boer

Er is ongebruikelijk soepel samengewerkt, zegt Prins. “Een concreet voorbeeld: de wand van de ondergrondse fietsenstalling is ook de wand van de autotunnel. Dat is ingewikkeld, want daarmee combineer je twee projecten met twee verschillende aannemers en contracten. Maar het was wel goedkoper, want er hoefde maar één muur gefinancierd te worden.”

Overigens was er wel enig budget: omdat de aanleg van de Hogesnelheidslijn naar het Noorden niet doorging, had Assen ter compensatie een som geld van het Rijk gekregen om de infrastructuur te verbeteren. Er werd gekozen voor een verbindende as van oost naar west door de stad. In het station is die heel zichtbaar in de voetgangerstunnel. “Er staan geen toegangspoortjes. Zo kunnen stadsbewoners die naar het centrum willen lopen de tunnel ook gebruiken.” Reizigers checken in bij zuiltjes. Het station is daardoor geen blokkade.

Uiteindelijk is de houten kap natuurlijk de grote blikvanger, een groots gebaar om alles met elkaar te verbinden. De langste zijde is 90 meter, de kortste 70. “Een ongelijkbenige driehoek dus, die zelf weer is opgebouwd uit kleine driehoekjes, die geen van allen gelijk zijn. Zo’n ingewikkelde puzzel kun je tegenwoordig met de hulp van een computer prima leggen en het maakt de kap, die ook nog eens een golfbeweging maakt, heel dynamisch.”

Nu wil iedereen een constructie van hout

Toen de eerste schetsen werden gemaakt, in 2013, was het best gewaagd om zo’n grote constructie helemaal van hout te maken. Nu wil iedereen het, zegt Prins. Vanwege de duurzame eigenschappen. Op dat punt heeft het station natuurlijk een lastige voorgeschiedenis, geeft hij toe. Want een gebouw van net dertig jaar oud slopen is natuurlijk niet erg duurzaam. Maar er is van alles aan gedaan om dat een beetje goed te maken.

null Beeld Sebastian van Damme
Beeld Sebastian van Damme

Langs de randen van het transparante dak loopt een rand van vijf meter breed die beplant is met sedum. “Er komt natuurlijk heel veel regenwater van zo’n kap van 3000 vierkante meter. De planten zorgen ervoor dat het water geleidelijk naar het laagste punt kan zakken. Daar valt het door een gat in een reservoir, dat het weer langzaam afgeeft aan de bloeiende perken rond het station. “Een soort sawa’s”.

Je zou zo’n dak ook vol kunnen leggen met zonnepanelen, maar daarvoor is niet gekozen. “Prorail koopt op zo’n grote schaal groene stroom in, daar vallen zonnepanelen bij in het niet. Al wordt er wel gekeken naar de mogelijkheid om panelen te leggen op de perronoverkappingen voor de stroomvoorziening op het station zelf.”

Heel veel ruimtes zijn er niet te verlichten trouwens, want als je naar de voorzieningen kijkt realiseer je je weer dat Assen geen grote stad is. Dus is er geen uitgebreide winkelpassage in het station, maar een restaurant annex wachtkamer, een kiosk en een kantine voor de buschauffeurs.

Lees ook:

Studio Thonik in Amsterdam is een brutaaltje dat alle opties openhoudt

Aflevering 1 van een serie over nieuwe architectuur in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden