Hipstereconomie als bedreiging van de achterstandswijk

Beeld Muralarts

Langs de treinrails in Philadelphia lijkt het alsof een grote verfbom is ontploft. Toch is het geen ongelukje dat alles onder de neongroene, gele en roze verf is bedekt, maar het resultaat van de inspanningen van de Duitse kunstenares Katarina Grosse. Een bedrag van 300.000 dollars werd uitgetrokken om de weinig fraaie aanblik vanuit de Amtraktrein op het arme Noord-Philadelphia te verfraaien. Haar project 'Psychylustro' is een typische voorbeeld van de 'hipstereconomie': het ziet er leuk uit, maar het lost niks op.

Behalve de vraag of het kunstwerk mooi of lelijk is, heeft het project ook discussie opgeroepen over het inzetten van kunst en cultuur om een wijk op te vijzelen. Zonde van het geld vinden tegenstanders. Het kunstwerk verhult de tragische armoede die schuilgaat in de achterliggende wijk, meent schrijfster Sarah Kendzior.

Philadelphia heeft een van de hoogste armoedecijfers van in de Verenigde Staten. Achtentwintig procent van de mensen leeft onder de armoedegrens. In het noorden van de stad, daar waar het kunstwerk staat, leeft het merendeel van de basisschoolkinderen in armoede.

Beeld Muralarts

Esthetiek
The Washington Post spreekt van "het tegengaan van stedelijke verpaupering door kunst". Er wordt echter helemaal niks veranderd volgens Kendzior. "Alleen de mogelijkheid voor reizigers van Amtrek om de armoede te zien."

Het verplaatsen of uit het zicht halen van stedelijke problemen lost niks op. Het wekt enkel de suggestie dat het goed gaat met een stad, terwijl Philadelphia er slecht voorstaat. De esthetiek van een stad wordt verkozen boven het echte leven van de inwoners van de vervallen wijken.

Een vergelijkbare verontwaardiging komt boven als achterstandwijken langzaam worden overgenomen door hippe koffietenten, creatieve ondernemers en projectontwikkelaars die delen van de stad willen veranderen in moderne wijken. Regisseur Spike Lee viel onlangs uit toen hem werd gevraagd naar deze zogenaamde 'gentrificatie', het opwaarderen van een buurt of stadsdeel door sociale, culturele en economische ontwikkeling.

Beeld Muralarts

Columbussyndroom
Lee, geboren in de New Yorkse wijk Brooklyn, kan niet aanzien hoe het stadsdeel wordt overgenomen door blanke New Yorkers die klagen over geluidsoverlast en vervuiling. Bovendien hebben ze weinig respect voor de tradities en gewoonten in de wijk. "Het is een Columbussyndroom. Jullie kunnen dit niet ontdekken. Wij waren hier al." Lee vraagt zich af waarom de faciliteiten opeens beter werden toen blanke New Yorkers in de Bronx en Harlem kwamen wonen. "Waarom zijn de scholen beter, is er meer politie op straat en wordt het vuilnis nu wel regelmatig opgehaald?"

Lee geeft de hipsters de schuld. De 'hipstereconomie' zorgt ervoor dat de huizenprijzen stijgen en buurtwinkels zich moeten aanpassen aan hun nieuwe clientèle om niet weggeconcureerd te worden. Terwijl de hipsters genieten van hun latte macchiato in trendy koffiebarretjes wordt de arbeidersklasse verdreven naar de buitenwijken aan de rand van de stad, waar de armoede nog minder zichtbaar is.

Doorsijpeleconomie
Tegenover de term 'hipstereconomie' staat het idee van de 'doorsijpeleconomie'. Het opknappen van een buurt om die geschikt te maken voor rijke, hippe blanken zou op langere termijn voordeel opleveren voor iedereen. Meer bedrijvigheid en lagere criminaliteitscijfers. Gentrificatie als een sociale verbetering die door verschillende lagen in de bevolking doorsijpelt.

Terwijl de discussie over de aanpak van achterstandwijken doorgaat is er in Philadelphia nog geen geld gevonden om de buurten uit het slop te trekken, het onderwijs te verbeteren en banen te creëren. De armoede blijft verborgen achter een muur van neon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden