FictieHillary Clinton

Hillary, zonder (Bills) ballast

In de nieuwe roman van Curtis Sittenfeld trouwt Hillary Rodham niet met Bill Clinton. En wat dan?

“Niets in mijn leven heeft zulke verstrekkende gevolgen gehad als mijn huwelijk met Bill Clinton. Toen hij me de eerste twee keer vroeg, zei ik nee. Maar de derde keer zei ik ja. En dat zou ik weer doen.” Dit schreef Hillary Clinton in het laatste van haar drie autobiografische werken, ‘What Happened’. Het is het motto van ‘Rodham’, de nieuwe roman van Curtis Sittenfeld, die een ‘alternatief’ levensverhaal voor Hillary schetst. Waarin ze ongetrouwd blijft, haar meisjesnaam Rodham houdt, en het zowel privé als politiek totaal anders loopt. Voor haarzelf, haar omgeving en uiteindelijk de hele wereld.

Het beslissende ‘nee’ valt pas op ongeveer een derde van ‘Rodham’. Sittenfeld, die eerder met ‘American Wife’ al een fictief portret van presidentsvrouw Laura Bush schreef, is tot die tijd vrij dicht bij de waarheid gebleven. Ze portretteert Hillary als een wat muizig maar zeer bevlogen en ambitieus meisje, dat op Yale in 1970 ene Bill Clinton ontmoet. Iemand ‘die meer zuurstof verbruikte dan waar hij recht op had’, maar ook een ‘knappe leeuw’. Hillary snapt werkelijk niet wat hij in haar ziet, maar Bill houdt aan en breekt door haar reserves heen.

Hillary Rodham in de jaren zestig. Beeld Hollandse Hoogte/AFP

In de echte wereld zijn we jarenlang getrakteerd op het seksleven van Bill Clinton, inclusief vlekken in jurken en experimenten met sigaren. Desondanks is het meer dan ongemakkelijk om in geuren en kleuren te lezen hoe de eerste keer van Bill en Hillary verloopt. En de keren erna. Zelfs als het allemaal uiteindelijk wat minder hartstochtelijk wordt en ze “onder hem, met zijn erectie in me en zijn scrotum bonzend tegen de onderkant van mijn billen, lag te wachten tot het voorbij was”.

Zet dat beeld maar eens uit je hoofd. Mij lukte het niet. Zou dat bij een willekeurige Paula en Joop, waar ik geen gezichten bij ken, ook zo zijn?

Enfin, de seks is aanvankelijk goed, en het moet gezegd, Sittenfeld geeft Bill veel krediet waar het gaat om het aanmoedigen van zijn vriendin. Hij ziet haar intellectueel als een gelijke, snapt niet dat ze de kleineringen van haar vader accepteert en zet waar nodig zijn eigen wensen opzij voor haar loopbaan. Bij hem wordt ze wie ze graag wil zijn.

Misschien blijft ze daarom zo lang bij hem. Ondanks de andere vrouwen, waarvan één haar zelfs vertelt door hem aangerand te zijn – fictie, die echter duidelijk gebaseerd is op de zaak Juanita Broaddrick (die trouwens ook al haar memoires heeft geschreven, net als Bill zelf). Totdat ze toch weggaat en ‘Rodham’ eigenlijk pas echt begint.

Beeld Reuters

Hillary voelt zich een ‘bezoekend antropoloog’

Het is lastig hier veel over te schrijven zonder het plot weg te geven, maar ik verklap niets als ik zeg dat Sittenfeld de Amerikaanse politiek tot op het bot fileert. Haar Hillary voelt zich soms als een ‘bezoekend antropoloog’ en weet de dagelijkse gang van zaken in de wereld van macht en ambitie smakelijk te omschrijven. Zeer smeuïg zijn de scènes waarin Donald Trump langskomt, overigens in een totaal andere rol dan je zou verwachten. Ontluisterend is de politieke realiteit waarin bevlogenheid nauwelijks een plek heeft. De eindeloze tournees langs ethanolfabrieken, verenigingen voor varkensboeren, kookshows en sociale woningbouwprojecten. De door hele teams geconstrueerde spontane grapjes. Het voortdurende kiezen tussen twee kwaden, ombuigen van de waarheid en stroopsmeren. De meerjarenplannen, waarin je om kans te maken op een bepaalde functie eigenlijk al op de kleuterschool begonnen moet zijn ernaar toe te werken.

En de nog altijd wankele positie van de vrouw. Hoewel Hilary in ‘Rodham’ (net als in het echt trouwens) het ene na het andere glazen plafond doorbreekt, blijft ze voor de buitenwereld ‘geen leuk mens’. Want aardige mensen, aardige vrouwen althans, lopen niet rond tussen machtige mannen. Die krijgen een gezin. “Veel mensen dachten dat mijn ongehuwde staat net zoiets was als een beladen medische aandoening.”

Paradoxaal genoeg moet ze tegelijkertijd naadloos samenvallen met haar truttige imago. En dus uiterst discreet leven – als ze condooms nodig heeft, haalt een assistent die voor haar. De een na de andere wannabe-president of opperrechter komt terecht in schandalen, waar hele roedels journalisten en advocaten een jaarsalaris aan overhouden. Toch lopen deze heren uiteindelijk slechts minimale carrièreschade op. Bij hun schaarse vrouwelijke collega’s kan zelfs een platonische vriendschap fataal uitpakken. Zoals Hillary ergens mismoedig zegt: “Weet je wanneer er pas echt gelijkheid bestaat? Als een vrouw met dit soort lijken in de kast zich toch verkiesbaar durft te stellen.”

Schrijfster Curtis SittenfeldBeeld Hollandse Hoogte/Abaca Press

Tot die tijd moeten vrouwen hun verlies nemen, lijkt Sittenfeld te impliceren. Haar Hillary blijft daarmee worstelen. Tegen het eind van het boek beleeft ze een scène die bijna net zo ongemakkelijk leest als die met het scrotum. Na al die jaren meedraaien in de politiek trapt ze alsnog, geheel anders dan haar natuur, in dezelfde val waar haar mannelijke collega’s al vastzitten. Ze gaat ervan uit dat ieder ander haar net zo geweldig vindt als zijzelf. Dat als zij iemand wil, het wel wederzijds moet zijn. Er valt weer een ‘nee’, dat weer beslissend is.

Op het moment dat ik dit schrijf hebben de Clintons nog niet gereageerd op ‘Rodham’. Wel hebben Bills advocaten het niet voor de eerste keer druk met het Epstein-schandaal, nadat een nieuwe getuige hem plaatste op diens seksfeestjes met minderjarigen. Zal Hillary, die zich toch jarenlang inzette voor kinderrechten, zich hier ooit over gaan uitspreken? Of heeft haar huwelijk ook op dit gebied te verstrekkende gevolgen gehad?

Oordeel: Fraaie fictie, al is de seks moeilijk te lezen

Curtis Sittenfeld
Rodham
Vert. Inge Kok, Barbara Lampe. Atlas Contact; 448 blz. € 22,99

Lees ook:

Hillary Clinton schrijft boek over presidentsverkiezing

Hillary Clinton schrijft een boek waarin ze onder meer uitweidt over haar campagne voor de presidentsverkiezingen van 2016, waarbij ze uiteindelijk het onderspit moest delven tegen Donald Trump. 

Boek Hillary Clinton vliegt de winkel uit

Binnen een week zijn al ruim 100.000 exemplaren verkocht van ‘Hard Choices’, de memoires van Hillary Clinton. Daarmee is het boek nu al op weg om de best verkochte non-fictie van het jaar in de Verenigde Staten te worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden