Het zwijgen der mannen

En het belang van de sigaret.

Het grote volksfeest van het WK voetbal nadert nu met rasse schreden. Steeds vaker zien we spelers van Oranje opduiken in commercials: Ruud van Nistelrooij, Mark van Bommel, Dirk Kuijt. Veel tekst hebben ze niet, een of twee zinnen en het zit er weer op en in het geval van Kuijt is zelfs helemaal afgezien van tekst. In een reclame voor een leverancier van elektriciteit wordt hem de les gelezen door een jonge tiener. Kuijt hoort het zwijgend aan.

Voetballers vallen doorgaans niet op om hun verbale vermogens, al maak ik hier graag een uitzondering voor Johan Cruijff, maar die was ook als voetballer al uitzonderlijk. Voetballers worden ook verbaal niet beter als ze eenmaal trainer zijn en dat hoeft ook niet, want de voetbaltaal bestaat uit een aantal clichés en sjablonen die men eindeloos kan variëren om uiteindelijk vast te stellen dat de bal rond is en een speler zijn positie ’goed heeft ingevuld’. Verder moet men op de hoogte zijn van begrippen als ’doordekken’ en ’het met de punt naar achteren spelen’ en ook ’de afvallende bal’ moet geen moeilijkheden opleveren, maar al met al is dit een taal die eenvoudig te leren is en zo internationaal dat ook een syntactisch arme trainer met gemak in het buitenland aan de slag kan. Voetbaltaal is mannentaal. Je hebt aan een paar woorden genoeg.

Henk ten Cate, assistent-trainer van Frank Rijkaard bij Barcelona, wordt de nieuwe coach van Ajax, dus mocht hij deze week aanschuiven aan de grote voetbalstamtafels van Nederland: bij Jack van Gelder, Hugo Borst en Youri Mulder van ’Studio Voetbal’ (NOS) en bij Barbara Barend, Johan Derksen en Willem van Hanegem van ’Voetbal Insite’ (RTL). Er bestaat tussen beide tafels een atmosferisch verschil, maar daar om gaat het hier niet. Ik heb ook niets aan te merken op Ten Cate’s taalgebruik, dat zuiver en zuinig was. Mij trof de passage waarin Van Gelder vroeg naar Ten Cate’s mooiste moment met Rijkaard.

Van Gelder: ,,Je vertelde: het mooiste moment dat wij samen hebben gehad hebben we niets gezegd. Toen stonden we op een afstandje een sigaretje te roken. Dat was bij Celta?”

Ten Cate: ,,Celta, in de tunnel. Toen werden we in de rust al kampioen. We hebben elkaar alleen maar aangekeken. Soms heb je helemaal geen woorden nodig om een heleboel dingen tegen elkaar te zeggen.”

Kijk, zo doen mannen dat.

En hoewel mijn geliefde een echte vrouw is, herkende ze dit moment meteen. ,,Heinrich Böll”, zei ze. ,,Doktor Murkes gesammeltes Schweigen.” En ze verhaalde van de woordloze omgang tussen radioredacteur Murke en een technicus die elkaar telkens zwijgend sigaretten aanbieden. En dan volgt de zin die ze uit haar hoofd kent: ,,Wenn es überhaupt Freundschaft auf dieser Welt gibt, dann ist dieser Mann mein Freund.”

Ik denk ook aan een prachtige scène uit die documentaire-serie over een toprestaurant in Parijs, als de scheidende chef-kok en zijn assistent minutenlang in dat kleine kantoortje staan, met vochtige ogen. Ze zeggen geen woord.

Zo doen mannen dat.

Als voetballers taalvaardig waren waren ze wel stukjesschrijver geworden. Nu laten ze hun benen spreken. En op de allermooiste momenten roken ze en zwijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden