Roofkunst Nigeria

‘Het westen heeft goed op onze beelden gepast’

Ekhagousa Aisien (80). Chirurg, kroniekschrijver van mondeling overgeleverde verhalen over het Beninrijk. Beeld Petterik Wiggers

Kroniekschrijver Ekhagousa Aisien: ‘Het westen heeft goed op onze beelden gepast’

“Jullie Hollanders waren vier eeuwen terug onze beste handelspartners. De paus had wapenverkoop aan heidenen verboden, en daarom brachten de Portugezen ons alleen kralen en zo. Die werden ten paleize zeer gewaardeerd, maar jullie verkochten ons pistolen.

En metalen, waarmee we die pistolen bij duizenden hebben nagemaakt. Zo kon Benin zijn rijk uitbreiden.

Ik heb acht geschiedenisboeken over Benin geschreven, veelal gestoeld op verhalen  die mijn vader hoorde in het paleis. Hij was door een orakel aangewezen als opvoeder van oba Eweka II (koning van 1914 tot 1933).

Ook mijn opa, dorpschief, had contacten aan het hof, dankzij zijn reputatie als krijger. Eens stuurde hij zijn bediende uit om palmwijn te kopen. Maar Itsekiri, een buurvolk, namen de man gevangen, en offerden hem aan hun oorlogsgod. Nee, wij in Benin waren niet de enigen die dat deden. Toen later Itsekiri over de rivier voorbijvoeren, liet mijn opa ze overmeesteren. Hij kruisigde er zeven, en liet ze ter afschrikking hangen aan de oever. De rest schonk hij als slaven aan de oba. In de oorlog die uitbrak, sloeg hij met één klap van zijn zwaard een bananenboom en een vijand die zich erachter verschool, doormidden.”

Oorlogsbuit

“In 1897, toen de Britten oprukten naar Benin, zond de koning hem uit als verkenner. Hij loste vanuit het bos een schot op een Britse officier die aan de thee zat. Dat voorval vond ik ook terug in een dagboek van een Britse hospik. Mijn opa werd later gestraft met zestig zweepslagen.

De Britten hebben ons verpletterd. Ze konden met hun Maximmachinegeweren dertien kogels per seconde afvuren. Onze pistolen moest je na elk schot opnieuw laden.

Geweldig dat Europese musea objecten uitlenen aan een nieuw museum hier. Teruggeven? Ach, het was oorlogsbuit, zo ging dat toen. Nee, die oorlog was niet rechtvaardig, maar welke oorlog is dat wel?

De Benin Bronzes hebben Afrika in Europa op een hoger plan gebracht, in ieder geval bij kunstkenners. Ze toonden aan dat Afrikanen kunstzinnig konden zijn.

Als de Britten die beelden niet hadden meegenomen, hadden we ze misschien her en der verkocht. Gelukkig is er zo goed op gepast dat we ze straks hier kunnen zien. Nu ontbreekt het ons nog aan trots en waardering voor die beelden. Maar hopelijk groeit dat, en kunnen we er op termijn zelf voor zorgen.”

Op trouw.nl/beninbronzes staan alle artikelen, interviews en video’s uit deze serie over roofkunst.

Lees ook:

Geroofd brons mag naar huis 

Op 5 juli praten musea uit Europa en Nigeria over een nieuw museum in Benin City. Dat zal Benin Bronzes uit Europees bezit tonen. Redacteur Eric Brassem en fotograaf Petterik Wiggers reisden de geroofde kunstwerken vooruit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden