Fré Cohen Beeld
Fré Cohen

MooiGrafisch ontwerp

Het veelzijdige oeuvre van ontwerper Fré Cohen

Maak kennis met het werk van grafisch ontwerper Fré Cohen (1903-1943). Tijdens haar korte leven bouwde ze een indrukwekkend oeuvre op, nu te zien in museum Het Schip in Amsterdam.

Andrea Bosman

Toen Amsterdamse School Museum Het Schip in 2001 opende, kwamen met enige regelmaat Amsterdammers langs om ‘het’ giroboekje van Fré Cohen te laten zien, vertelt directeur Alice Roegholt. Ze waren trots op dit dierbaar bezit, een ontwerp dat Cohen voor de gemeente Amsterdam in 1929 maakte. Zelf kende Roegholt haar toen niet of nauwelijks. Het Schip wijdt nu een overzichtstentoonstelling aan Fré Cohen als een van de belangrijkste vormgevers van de Amsterdamse School.

Het beroemde giroboekje van Fré Cohen. Beeld
Het beroemde giroboekje van Fré Cohen.

Het is bijna onvoorstelbaar dat ze relatief onbekend is, zo goed en productief was Fré Cohen tijdens haar korte leven (1903-1943). Ze was op talloze terreinen actief, niet alleen als ontwerper en vrij kunstenaar – van boekomslagen, affiches, reclames, ex libris, vlaggen, beeld­statistieken, boekenleggers, programmaboekjes, kalenders, krantenkoppen en nog veel meer – maar ook als idealistisch bewogen, geëmancipeerde vrouw, financieel zelfstandig.

De expositie is t/m 4 september 2022 te zien. Zie hetschip.nl

Het boek Fré Cohen: vorm en idealen van de Amsterdamse School (€ 27,50) is in de webshop van Het Schip verkrijgbaar.

Edith Brouwer schreef een roman over Fré Cohen: De Letterkast. Orlando; 224 blz. € 22,99.

Ze woonde in haar atelier in Amsterdam-Zuid. Op de expositie (en in het bij de expositie verschenen boek) is een prachtige foto te zien van Fré in dat atelier: grote werktafel, piano, vaas met bloemen, diverse portretten, een haar kennelijk dierbaar affiche van de voorstelling Halewijn aan de muur. Fré zelf zit in een stoel, lezend. Een optimistisch stemmend beeld.

null Beeld

Arbeidersbeweging

Fré Cohen groeide op in een Joods gezin, onder meer in het net opgeleverde Betondorp. Vanaf haar vroege jeugd tekende ze als een bezetene. Boek en expositie leggen de nadruk op de tijd waarin Fré opgroeide, waarin Amsterdam zich snel ontwikkelde en de aanleg van grotere woonwijken, mede onder invloed van de Amsterdamse School, een hoge vlucht nam. De tijd ook dat de arbeidersbeweging opkwam, waar veel Joodse Amsterdammers zich bij betrokken voelden. Zo ook Fré Cohen, die vanaf haar jonge jaren actief was bij de Arbeiders Jeugd Centrale en andere socialistische bewegingen, waarvoor ze haar leven lang allerlei ontwerpen maakte.

Bij haar eerste baan, bij de Hollandsche Draad- en Kabelfabriek, viel haar tekentalent op en mocht ze bedrijfsreclames ontwerpen. In de avonduren volgde ze diverse opleidingen, tot en met de Kunstnijverheidsschool (de huidige Gerrit Rietveld Academie). Ze ging werken voor de stadsdrukkerij en voor de gemeente Amsterdam. Al snel groeiden haar naam en faam, het genoemde giroboekje trok aandacht tot in Engeland, waar een artikel over het ontwerp verscheen, en waar ze later ook een ­lezingenreeks over vormgeving hield.

null Beeld

Gifpillen

De opkomst van nazi-Duitsland baarde Fré Cohen grote zorgen. Ze zette zich in voor Joodse vluchtelingen uit Duitsland en maakte ontwerpen voor boekomslagen van Duitse exil-auteurs, onder meer voor uitgeverij Querido. Diep doordrongen van de ernst van de situatie droeg ze sinds de Duitse bezetting altijd gifpillen bij zich. Toen ze in juni 1943 werd gearresteerd op haar onderduikadres in Borne, aarzelde ze niet. Ze nam de pillen en stierf enkele dagen later in een ziekenhuis in Hengelo, 40 jaar oud.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden