Het uurtarief van zzp’ers in de kunst ligt op een uitzonderlijk laag niveau

Een repetitie van het Metropole Orkest, het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. Beeld ANP

Musici weigeren nog langer gratis concerten te geven. Ook andere freelance kunstenaars werken tegen uitzonderlijk lage tarieven, blijkt uit onderzoek.

De helft van de kunstenaars die als zzp’er werken, verdient netto 28 euro per uur of minder. Bijna 33 procent verdient minder dan 15 euro per uur. Dat is berekend door onderzoeksbureau Lahaut op basis van een onderzoek dat Stichting Economisch Onderzoek deed in opdracht van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. Van alle zzp’ers in Nederland werkt de helft voor netto 36 euro per uur en 15 procent voor minder dan 15 euro. Zzp’ers in de kunst zijn dus slechter af dan de gemiddelde freelancer.

Het aantal zzp’ers in de kunstsector is de afgelopen jaren enorm gestegen. In 2010 waren er 38.500 zzp’ers bij de podiumkunsten, beeldende kunst, bibliotheken, musea en erfgoedinstellingen. In 2017 was dat aantal gegroeid tot ruim 59.000 zzp’ers. Dat is 72 procent van alle werkenden in de kunst.

Niet goed uitgepakt

De omslag naar zelfstandigheid heeft voor de inkomens in de kunstsector niet goed uitgepakt. Mensen met een vaste baan in de kunst verdienen meer dan freelancers, zo blijkt uit dit onderzoek. Weliswaar zijn er kunstenaars die flinke bedragen kunnen vragen, maar in andere sectoren verdient de bovenste 10 procent een stuk meer dan de 10 procent bestbetaalde kunstfreelancers. 

In de onderste regionen doen kunstenaars het slechter dan zzp’ers in andere sectoren. Alleen in de gezondheidszorg zijn de honoraria nog lager. Dan gaat het om relatief laagopgeleide mensen met verzorgende taken.

Een belangrijke reden voor het lage uurloon van zzp’ers in de kunstsector is dat er wordt gewerkt met een vast honorarium in plaats van een uurtarief. Kunstenaars werken dan meestal zo lang aan een opdracht dat de uurprijs laag wordt.

De kunstenaars hebben ook weinig kansen hun positie te verbeteren of een vaste baan te krijgen, omdat culturele instellingen krap zitten en liever met zzp’ers werken, dan mensen in dienst nemen. Volgens onderzoeker Dimitri Lahaut dreigt een nieuwe categorie ‘werkende armen’ te ontstaan. En die is veel groter dan gedacht, omdat het allang niet meer gaat om een enkeling die zijn werk tegen bodemtarieven aanbiedt.

Wat verdienen zzp’ers gemiddeld per uur?

Onderzoekers vergeleken verschillende sectoren:
€68 - Dienstverlening informatietechnologie
€36 - Informatie en communicatie
€84 - Advies, management en bedrijfsvoering
€45 - Industrieel ontwerp en vormgeving
€73 - Advisering, onderzoek en overig
€70 - Overheid en onderwijs
€27 - Gezondheidszorg
€38 - Kunst
€34 - Cultuur, sport en recreatie
(Bron: bureau Lahaut)

Lees ook:

Hoboïste Dorine Schoon: ‘Als ik solo’s speel voor een bomvolle zaal, krijg ik 136 euro bruto’

Professioneel klassieke muziek spelen is in Nederland niet vol te houden, zegt hoboïste Dorine Schoon van het Platform voor Freelance Musici. ‘De politiek is nu aan zet.’

Inkomen van kunstenaars is zorgwekkend

Veel kunstenaars komen amper rond. Uitholling van de culturele sector dreigt, stellen de Raad voor Cultuur en de Ser vandaag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden