Recensie

Het spel maakt veel goed bij matige teksten van 'iHo'

Vloeken en schreeuwen, de zinnen rollebollen over elkaar.Beeld RV

iHO
Toneelgroep Oostpool
★★★☆☆

Schreeuwen, vloeken, vechten: dat is de taal van de familie van Gus Marcantonio. Wat een opgebouwde spanningen en frustraties heersen er tussen de vader, zijn drie kinderen en hun (ex)-partners. Alleen de zus van Gus houdt zich kalm.

De Amerikaanse toneelschrijver Tony Kushner schreef het stuk 'The intelligent homosexual's guide to capitalism and socialism with a key to the scriptures or iHo' over deze familie. Die komt bijeen omdat vader Gus, een 72-jarige havenarbeider die zijn sporen heeft verdiend als vakbondsstrijder, heeft aangekondigd dat hij euthanasie wil plegen. Marcus Azzini, artistiek leider van Toneelgroep Oostpool, vindt dat Kushner belangrijke dingen heeft te zeggen over onze tijd. Na het prachtige 'Angels in America' uit 2015 koos hij daarom dit familiedrama, een drie uur durende verbale exercitie, waarin de kwetsbaarheid van de personages verstopt zit achter woede, principes en betweterij.

Een kaal toneel met witte wand; de familieleden in blauw of rood gekleed, de aangetrouwden in verwante kleuren. Azzini biedt alleen tekst en spel.

Ruzie en vechten 

De tekst is een probleem. De zinnen rollebollen over elkaar heen, soms zelfs - zoals gewenst door Kushner - door elkaar. Of de kinderen nou met hun vader praten, met elkaar of met hun geliefden, het gebeurt op hoge toon en eindigt in ruzie en vechten. Het is vermoeiend: je zou zeggen dat een vader die zelfmoord wil plegen een aanleiding is om te luisteren, maar het omgekeerde is het geval. Pas aan het eind, als er eindelijk wat gevoelens zichtbaar worden, valt één keer het woord papa.

Het stuk moet het dus hebben van het spel. En het is bewonderenswaardig hoe het acteursensemble zich door dit stuk heen slaat en je op onverwachte momenten weet te raken, tragisch of komisch. Midden in de verbale draaikolk staan Hans Dagelet (Gus) en Jacqueline Blom (diens zus Clio) als rotsen in de branding. Dagelet overtuigt als de schreeuwerige aandachttrekker, de vervelende manipulator, die het zijn kinderen moeilijk maakt. In de tweede helft van het stuk, als er meer contemplatie mogelijk is, zie je een man die toch om zijn kinderen geeft. En je krijgt een prachtig inkijkje in zijn ziel als hij minutenlang alleen op het podium luistert naar het 'Slavenkoor' van Verdi, het lijflied van zijn vakbond, waar het drama van zijn leven zich heeft afgespeeld. Blom glorieert met haar blikken, haar stiltes, haar timing. Door haar spel becommentarieert ze de conflicten en zorgt zo voor verdieping.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden