Itzhak Perlman in 2006.

Recensie Film

Het speelgemak en het vlotte leven van vioolvirtuoos Itzhak Perlman zijn in beeld gevangen

Itzhak Perlman in 2006. Beeld EPA

Mu-shu-kip met pannekoekjes plus erwtenscheutblaadjes: tast toe. Violist Itzhak Perlman, cellist Mischa Maisky en pianist Evgeni Kissin hebben net gerepeteerd, en eten een hapje. Thuisbezorgd. De klassieke ­wereldtop zit aan tafel, met smaak wordt er genoten in de documentaire ‘Itzhak’.

Aan een van de grootste violisten ter wereld hangt filmmaker Alison Chernick niet onnodig veel gewicht. Ze levert Itzhak Perlman-light, rond wie vele onderwerpen voorbijkomen, van honkbal tot het Perlman Music Program. De man is gepassioneerd, quasi-nonchalant, to the point. Op zijn scootmobiel crosst de voor het leven gehandicapte Perlman (74) door de straten van New York. Materiaal geschoten op Perlmans geboortegrond in Tel Aviv komt voorbij.

De talentvolle Perlman, van Joodse afkomst, liep als gevolg van polio op krukken. In beeld een zwart-witfoto: een serieus rond koppie met een viool onder de kin. Een getalenteerd, maar gehandicapt kind: dat klopt niet met het ideale plaatje, al kun je nog zo exceptioneel Mendels­sohn, Wieniawski en allerhande virtuozenrepertoire spelen. De jonge Itzhak wilde naar de Verenigde Staten, daar kwam je verder.

Zijn gemak en intensiteit zie je terug in de documentaire

Op zijn dertiende was het zover, met zijn moeder deelde hij een éénkamer-appartement in New York. Zijn lerares aan het conservatorium Juilliard deed veel voor hem. Ze zorgde voor kunstonderwijs en stuurde hem naar musea; hij moest zich ontwikkelen, onafhankelijk worden.

De documentaire heeft vooral recent beeld. Even langs de vioolbouwer: de Stradivarius uit 1714, Perlmans droom-instrument, wordt bevoeld en beklopt. Het geld was op na de aankoop van een huis, hij sloot voor de viool een tweede lening af, die nog steeds niet is afbetaald.

Het heeft gesneeuwd, komt hij met zijn scootmobiel door de straten? Nee, die kantelt, zegt vrouw Toby. Sneeuwschep mee. Kinderen komen langs, een vriendin kocht augurken. Bij een glas wijn vertelt Perlman wat hij vroeger moest innemen tegen zijn handicap, zoals een rauw ei iedere morgen, beetje kwik ook. En: “Ik moest rook opsnuiven; ze verbrandden perkament met heilige woorden erop, en dan rook ik de heilige woorden.”

En passant klinken rake zinnen. Perlman: “Goede techniek is niet hoeveel snelle noten je speelt. Goede techniek is hoe je een frase zodanig manipuleert dat hij kleuren krijgt, waardoor die verrassend klinkt.” De onmiskenbare Perlman-sound is er steeds: een vet en geëxalteerd geluid, een verleidersklank, of het nu om Bach gaat, de romantiek van Bruch, wat klezmer of een Ierse folksong. Perlmans speelgemak en intensiteit zie je terug in de documentaire, die laat zien dat de violist ondanks zijn loodzware handicap een vlotte levensstijl heeft, gesteund door een krachtige muzikale impuls.

Documentaire ‘Itzhak’, vanaf 10 oktober in de bioscoop.

Lees ook:

Mirella Freni grote afwezige in ‘Pavarotti’

Twaalf jaar na zijn dood is er een film over Luciano Pavarotti. Die is niet al te best. De tenor met de mooiste stem aller tijden mag in de snelle montage geen enkele aria uitzingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden