Beeld RV

De Serie The Spy

Het schizofrene bestaan van een Israëlische topspion

‘The Spy’ laat zien hoe geheim agent Eli Cohen begin jaren zestig voor Israël werkt. En hoe de spanning tussen Israël en de buurlanden oploopt.

Tussen 1960 en 1965 werkte Eli Cohen als spion voor de Israëlische geheime dienst. Cohen, geboren in Egypte, werd gerekruteerd door de Mossad en ontpopte zich snel tot een gewiekste agent die zich, eenmaal in maatpak, moeiteloos voordeed als een Syrische zakenman die in Argentinië rijk was geworden en uit patriottisme terugkeerde naar zijn vaderland.

De Netflix-serie met de lekker droge titel ‘The Spy’ is een mooi gemaakte reconstructie van Cohens activiteiten die van invloed zouden zijn op het verloop van de latere Zesdaagse Oorlog in 1967. De serie werd geschreven door Gideon Raff, de man achter ‘Prisoners of War’, waarop de Amerikaanse hitserie ‘Homeland’ werd gebaseerd, en daarmee weet je dat het met de spanning wel goed zit.

In zes afleveringen zien we Cohen een steeds steviger netwerk om zich heen bouwen van Syrische politici en hooggeplaatste militairen die deze bescheiden charmeur van alles toevertrouwen. Hij komt in goed verstopte grensposten terecht die uitzicht - en de wapen gericht - hebben op Israëlische kibboetsen. De oprichters van de Ba’ath partij betrekken Cohen bij hun plannen. In het geniep speelt de geheim agent informatie door naar Tel Aviv, en keer op keer moet hij improviseren om zijn tweede gezicht te redden.

Wat een plezier dan ook om te kijken naar Sacha Baron Cohen in de titelrol. De Brits-Joodse komiek werd bekend als Ali G, Borat en Brüno, berucht grootse personages met wie hij zich zo sterk identificeerde (en zijn fans hem) dat hij publiekelijk afstand van ze moest doen om een volgende carrièrestap te maken. Volgens de makers van ‘The Spy’ is dat schuiven met personae precies wat Cohen deed – én wat hem uiteindelijk opbrak.

Sacha Baron Cohen speelt geheim agent Eli Cohen in ‘The Spy’. Beeld EPA

Extravagante feestjes in zijden kamerjas

Thuis in Tel Aviv is Cohen gelukkig getrouwd met naaister Nadia. Zij weet niet beter dan dat haar man hun bescheiden flat voor lange tijd verlaat om in het buitenland te werken voor het ministerie van defensie. Iets met meubels. Ondertussen zien wij hoe hij, als Kamel Amin Thaabet, in Damascus in zijn luxe appartement in zijden kamerjas extravagante feestjes geeft. Wat ze nog gemeen hebben: het gebaar om de botervloot uit de koelkast te halen en een broodje te smeren. Een emotioneel rustpunt van herinneringen aan huiselijkheid. Met dit soort visueel poëtische bruggetjes maakt Raff mooi duidelijk hoe verscheurd, zeg maar schizofreen, Cohens bestaan steeds meer wordt.

Baron Cohen is bijzonder overtuigend als een man die volledig verdwijnt in zijn nieuwe identiteit – eentje die hem, los van politieke overtuiging, misschien wel beter past dan de oorspronkelijke. Dat wringt, vooral bij zijn zeldzame bezoekjes aan thuis.

Het mag duidelijk zijn dat de makers Eli Cohen in historisch perspectief als een held beschouwen en dat wordt naar het einde wat ongemakkelijk. Maar tegen die tijd heb je al een interessant kijkje gekregen in de spanningen tussen Israël en buurlanden kort na de Tweede Wereldoorlog. En heeft Baron Cohen laten zien dat spionage psychologisch veel ingewikkelder is dan 007 doet vermoeden.

Lees ook:

‘Liquidaties zijn duivels, maar soms de enige optie’

Israëlische geheime diensten draaien hun hand niet om voor een liquidatie, zegt onderzoeksjournalist Ronen Bergman, en dat geeft politici het idee dat ze met geweld álles kunnen oplossen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden