Review

Het Schip is nu een permanent museum

Hoewel het postkantoortje in woningblok 't Schip in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt al twee jaar gesloten is, zijn de geluiden van rinkelende munten op de toonbank en de stempelautomaten er nog steeds te horen. In de loketten staan nu computers, waarop de handelingen die er vroeger plaatsvonden, in beeld en geluid worden weergegeven.

Het voormalig postkantoor is sinds deze week een museum, genoemd naar het woningbouwcomplex 't Schip. De computers zijn onderdeel van 'Poste Restante', een tentoonstelling over de Amsterdamse School, een belangrijke kunststroming uit begin vorige eeuw. Die tentoonstelling werd vorig jaar al geopend in het gerenoveerde postkantoor, vanwege het honderdjarig bestaan van de Woningwet uit 1901. Er werd, naast de expositie, een informatie- en documentatiecentrum over volkhuisvesting geopend. Het centrum en de tentoonstelling zouden slechts van tijdelijke aard zijn, maar vanwege de grote belangstelling is het postkantoor nu omgedoopt tot museum. Deze week is dat officieel gemaakt, met het plaatsen van het uithangbord van 'Museum Het Schip'.

,,Dit is nog maar het begin, zegt Ton Heijdra, sociaal-geograaf en vrijwilliger bij stichting 'De Golf', die de tentoonstelling organiseerde, het informatiecentrum opzette en nu ook het nieuwe museum beheert. ,,Wij willen veel meer laten zien van de Amsterdamse School. Dat was niet alleen een bouwstijl, zoals veel mensen denken. De stroming uitte zich ook in meubels, gebruiksvoorwerpen, textiel en grafisch werk. Dat willen we allemaal laten zien.''

Het postkantoor waarin het museum gevestigd is, maakt deel uit van een groot blok arbeiderswoningen uit 1919, dat in zijn geheel geldt als één van de belangrijkste voorbeelden van de Amsterdamse School. Die stijl was, qua bouwen, vooral een sociale: voor het eerst werden ook voor arbeiders lichtere, ruimere, en ook mooie woningen gebouwd, dankzij de woningwet van 1901. Het woningblok heeft min of meer de vorm van een boot, en heet daarom 't Schip. Het is opgetrokken uit oranje baksteen, met vreemde ronde en hoekige vormen, veel ramen en experimentele versieringen, zoals torentjes.

De ontwerper van 't Schip, Michiel de Klerk, is één van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Amsterdamse School. Hij heeft ook het interieur van het postkantoor ontworpen, met paars-blauwe tegels, golvende vormen, glas-in-loodramen en een imposante toonbank. De ruimte is, nadat de PTT vertrok, zo goed mogelijk gerestaureerd.

Alice Roegholt van stichting De Golf: ,,We hebben geprobeerd zoveel mogelijk over de oude details te achterhalen, van schetsen, ontwerpen en foto's. Maar de kleuren bijvoorbeeld, waren heel moeilijk. Er waren zoveel lagen over elkaar heen geschilderd, dat de originele kleuren lastig te ontdekken waren. Alles is afgekrabd, en in combinatie met wat we weten over hoe Michiel De Klerk met kleur werkte, hebben we uiteindelijk een keus gemaakt.''

Het museum zal in de toekomst niet beperkt worden tot alleen het postkantoor. Nu al is er in één van de aangrenzende woningen in het complex een kamer ingericht in de stijl van de Amsterdamse School. Dat moet op den duur een hele woning worden. Bezoekers kunnen de kamer op afspraak bekijken. Die is precies ingericht als een arbeiderswoning in Amsterdamse School-stijl uit begin vorige eeuw: robuuste houten meubels, grote schemerlampen, kleuren als paars en geel en zelfs servies van Copier op de buffetkast. Al die spullen vinden de samenstellers bij mensen thuis, op rommelmarkten en beurzen. Soms komen ze ook heel toevallig iets tegen. Zoals de doek op een van de bijzettafeltjes, die jarenlang als kleed in een hondenmand lag.

,,Binnen een jaar willen we een geschikte museumwoning vinden in het huizenblok'', zegt vrijwilliger Heijdra. Hij woont zelf ook in 't Schip: het is zíjn huis waarin de museumkamer nu -tijdelijk- is ingericht. ,,En we willen het museum zelf steeds verder uitbreiden. Ook in andere delen van de stad kunnen ruimtes geopend worden in sociale woningbouwcomplexen. Het is belangrijk dat juist ook buiten het centrum van de stad dit soort musea zijn. En er is nog zoveel dat we kunnen laten zien.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden