De Serie

Het rode gevaar uit India, in een slaperig Amerikaans stadje

Deze documentaire-serie over Bhagwan is anders dan de andere. Beeld TRBEELD

Over Bhagwan en zijn volgelingen zijn vaker documentaires gemaakt. Maar 'Wild Wild Country' belicht de sekte op geheel eigen wijze.

De eerste keer dat ze Bhagwan ontmoette was Sheela zestien. Ze zag zijn behaarde borst onder een witte tuniek, zijn lach, en viel in zijn open armen. Als ik op dat moment was gestorven, was dat goed geweest zegt ze, inmiddels achterin de zestig. Ma Anand Sheela is een van de verrassende hoofdpersonen in de documentaireserie 'Wild Wild Country'. Een serie over het ontstaan, de bloei en de ondergang van Rajneeshpuram, een stad voor Bhagwan en zijn volgelingen in de VS tussen 1981 en 1985.

Het verhaal begint in Antelope, tot 1981 een slaperig dorpje in Oregon in het noordoosten van de VS. Veertig inwoners, een winkel, een café, een kerk. De burgemeestersfunctie rouleert, er gebeurt toch nooit wat. Maar dan komen de vreemdelingen. Ze dragen rode kleding. Ze kopen een ranch in de buurt met een lap grond eromheen. Het zijn de aanhangers van Bhagwan Sri Rajneesh (1931-1990), de goeroe die met zijn meditaties en leer van vrije liefde vanaf eind jaren zestig hordes westerlingen naar India trok en dankzij hun geld Rolls Royces en juwelen kon verzamelen. Nu bouwen deze Rajneeshes een stad voor hun goeroe en zeker tienduizend volgelingen. 'Problemen', wist de burgemeester van Antelope meteen.

'Wild Wild Country' voelt als een western. Mooie beelden van het landschap, subtiel belichte ooggetuigen die hun kant van het verhaal vertellen, doordachte muziek.

Er zijn vaker documentaires gemaakt over Bhagwan en zijn volgelingen, zoals het Nederlandse 'Communekind' uit 2004. Deze serie (zes keer een uur) is anders. Bhagwans leer komt nauwelijks aan bod, zelf komt hij amper aan het woord. Wat wil je, de leider zou vanaf zijn aankomst in Oregon 3,5 jaar zijn mond houden, hij had zijn trouwste leerlingen geleerd 'in stilte met hem te communiceren'. Zo kwam er in de serie en in werkelijkheid ruimte vrij voor Bhagwans secretaresse, Sheela. Zij blijkt de touwtjes in handen te hebben gehad en bespeelde de media en haar omgeving.

Toch is het niet alléén haar verhaal dat de serie zo goed maakt. De makers, de broers Chapman en Maclain Way, wisten mensen van alle partijen hun versie te laten vertellen. Naast Sheela en andere vertrouwelingen maken we kennis met juristen, journalisten, de toenmalige sheriff en dorpsbewoners. Het gaat over immigratiefraude, massavergiftigingen en pogingen tot moord. Grotere thema's: de massaliteit van zo'n religieuze beweging, het eigenaardige Amerikaanse rechtssysteem, de macht van het grote geld en de misdaden die uit zo'n vreedzame commune kunnen ontstaan. En steeds die vraag: wat is er waar van hun verhaal? Hebben de sprekers ook nu nog last van tunnelvisie?

De grootste troeven: de archiefbeelden, naadloos in de interviews gemonteerd. Nieuwsberichten van verbaasde, boze of bange 'gewone Amerikanen', ontsteld door de 'verdorvenheid' van de Rasjneeshes, verslaggevers met steeds weer een nieuwe ontwikkeling uit Oregon. En bijdehante opmerkingen van de jonge Sheela. Na haar vertrek beschuldigde Bhagwan haar van moord en verraad, ze zat in de cel. In haar Zwitserse huis hangen foto's van haarzelf met Bhagwan. De liefde is er nog.

'Wild Wild Country' is te zien via Netflix.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden