ReportageOpera

Het publiek is terug, en het operafestival in Aix-en-Provence geeft toeschouwers meteen een elektroshock van durf en creativiteit

null Beeld Jean-Louis Fernandez
Beeld Jean-Louis Fernandez

Na anderhalf jaar operastilte is het internationale festival in Aix-en-Provence groter dan ooit. Met twee keer zoveel opera’s, want ‘met een bangige, teruggeschroefde programmering’ krijg je het publiek niet terug.

Peter van der Lint

Opera, mét alles erop en eraan. Eindelijk kan het weer, na anderhalf jaar stilte. Het enthousiasme woensdagavond na de officiële opening van het Festival d‘Aix-en-Provence voelde als een ontlading. Van de meer dan duizend toeschouwers in het auditorium en van al die musici en zangers op de bühne.

Het geteste publiek klapte de handen beurs voor de nieuwe enscenering van Mozarts Le nozze di Figaro, in een regie van de Nederlandse Lotte de Beer. De voorstelling staat aan het begin van een volwaardig festival dat nog de hele maand duurt. Het is groter van opzet dan ooit.

Daarmee is dit het eerste grote klassieke festival dat aantoont dat het weer mogelijk is, sinds de pandemie. Vergelijkbare zomerfestivals in bijvoorbeeld München, Bayreuth en Londen zijn veel voorzichtiger. Ze laten minder publiek toe en beperken het reizen van buitenlandse sterren en orkesten. In Aix is alles op het oog weer als vanouds.

Maar er is wel een streng testbeleid. In zo’n beetje elke apotheek in de Zuid-Franse stad kun je je snel en gratis laten testen. Geen rijen, behulpzame medewerkers, weinig papieren rompslomp. Binnen een paar minuten heb je de uitslag op papier of als QR-code op de Franse tegenhanger van de CoronaCheck-app.

Twee keer zoveel opera’s als in voorgaande jaren

Directeur van het festival is Pierre Audi, die tot 2018 De Nationale Opera in Amsterdam leidde. Hij zette dit jaar groots in en programmeerde maar liefst acht opera’s, twee keer zoveel als in andere jaren. Terwijl opera de moeilijkste kunstvorm is tijdens een pandemie, vanwege de grote aantallen orkestmusici, koorzangers en solisten.

“Als je wilt dat het publiek terugkomt, moet je buitensporig attractief zijn”, zo verklaart Audi zijn ambitieuze aanpak. “Toeschouwers zijn net als artiesten: na een jaar van inactiviteit verliezen ze hun spierkracht. Om ze los te schudden uit hun angst en lethargie heb je een elektroshock van durf en creativiteit nodig. Met een bangige, teruggeschroefde programmering bereik je niets. Dat is het einde van de festivals”.

Regisseur Lotte de Beer snapt de ambities van Audi wel. Het voelt als een privilege dat zij de Mozart-tempel van Frankrijk mocht openen met een Mozart-opera , zegt ze.

Elke dag een zelftest

Daarvoor moesten zij en haar team wel hard werken, in een strikt coronaproof regime. “Iedereen was hier gevaccineerd en we werden tweemaal per week getest”, zegt De Beer. “De solisten doen deze week zelfs elke dag een zelftest. Er was een strenge scheiding tussen de teams van de verschillende producties. We kwamen elkaar niet tegen, mochten niet met elkaar omgaan. Bovendien mocht niemand een familielid of vriend zien.”

Omdat er dit jaar zoveel opera’s gerepeteerd moesten worden, kreeg het team van De Beer niet veel repetitietijd op het toneel. “Het was drie dagen op, drie dagen af. En soms in de brandende zon werken, of tot half vier ‘s nachts. Iedereen, ook de zangers, moest repeteren met mondkapjes op. Het was heftig. Maar ondanks alles was het heerlijk. Het voelt nu alsof ik verliefd ben op honderd mensen tegelijk.”

Behoefte aan schoonheid

Het internationale kunstfestival in Aix-en-Provence begon pal na de Tweede Wereldoorlog, net als het Holland Festival en de festivals in Edinburgh, Avignon en Wenen. Er was in het kapotgeschoten Europa een dringende behoefte aan schoonheid.

Op de binnenplaats van het aartsbisschoppelijk paleis in Aix werd een openluchttheater ingericht dat nog steeds gebruikt wordt. Het eerste festival in 1948 opende met Mozart Così fan tutte, en sindsdien is er elk jaar minstens één nieuwe productie van een Mozart-opera te zien. Pierre Audi is de zevende artistiek leider in Aix.

Lees ook:

Een zomer zonder muziekfestivals

In april vorig jaar kwam Pierre Audi met het bericht dat het festival in Aix-en-Provence in zijn geheel is geannuleerd. Er werd een steunfonds opgericht om het festival de zomer door te helpen, en bezoekers werd gevraagd of ze met vouchers voor later genoegen wilden nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden