Het 'out-of-the-jewelry-box-denken' viert hoogtij bij expositie 'Ruw en Rauw'

De 'Bugatti-ring' van Onno Boekhoudt uit 2001. Het is een sieraad van barnsteen, punaises en een wasknijper in de vorm van een sportauto. Beeld Rene Mesman, CODA

Materialen als aarde, kunsthars en papier-maché zijn de ingrediënten van de expositie 'Ruw en Rauw', over moderne sieraadkunst in het Coda museum in Apeldoorn.

Een wirwar van houten takjes, oude ijzeren nagels en felgekleurde plastic installatiedraden vormen samen een merkwaardig collier. Het is de 'Coda-ketting' zegt Anne-Karlijn van Kesteren, conservator sieraden van het Coda Museum. "Gemaakt door Argentijnse kunstenaars met materialen van het Apeldoornse museum: gevonden in de tuin of in het museumdepot."

Het 'out-of-the-jewelry-box-denken' viert hoogtij bij de bloemlezing 'Ruw en Rauw' uit de Coda-collectie. Uit de sieradenverzameling van ruim 9000 stuks zijn 59 items - kettingen, armbanden, broches, ringen - gekozen die meer weg hebben van beeldende kunst dan van het klassieke sieraad als statussymbool. Dus geen goud- en zilverpracht met diamanten toets, maar sieraden van onorthodoxe materialen als aarde, kunsthars, gehamerd brons en papier-maché.

De materialen worden vaak als knipoog ingezet naar de traditionele sieraadkunst. Zo is sieraadontwerper Philip Sajet een 'grappenmaker' bij uitstek, volgens Van Kesteren. "Hij schopt tegen de waarde van zijn materiaal, al werkt hij vaak wel met klassieke vormen", zegt ze. Ze wijst op een collier van zijn hand, gemaakt van ijzeren schakels uit een fietsketting, die Sajet aan elkaar heeft geregen met gouden ringetjes.

Experiment

Veel van de sieraadontwerpers uit de 'onedele hoek' zijn niet klassiek geschoold als edelsmid, vertelt de conservator. De meeste makers onder de vlag van ruw en rauw hebben een conceptuele achtergrond: ze zijn geschoold in product design of komen van de Kunstacademie.

Sajet, die met een ander werk 'zwarte diamanten' uitbeeldt, gemaakt van niëllo - een zwartzilveren mix met koper en zwavel - en witgoud, is geen uitzondering. Hij is geschoold op de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Daar kreeg hij les van grootmeester in de beeldende sieraadkunst Onno Boekhoudt.

Het Coda Museum verwierf Boekhoudts archief na zijn overlijden in 2002. Op de tentoonstelling ligt zijn bekende 'Bugatti-ring': een sieraad van barnsteen, punaises en een wasknijper. Het illustreert het belang van het 'experiment van materiaal' boven het eindresultaat. De ring in de vorm van een sportauto is niet alleen exemplarisch voor Boekhoudts oeuvre maar symboliseert ook een ontwikkeling in de sieraadkunst: van ambachtelijk edelsmeden naar autonome ontwerpen.

Ook de toekomst van conceptueel sieraadontwerp is in de bloemlezing verweven. Een grote 3D-printer biedt mogelijkheden tot experiment tijdens workshops. Dat toekomstdenken contrasteert enigszins met de werken van kunstenaar Leon Adriaans, wiens veevoederzakken, beschilderd met zelfgemaakte verf in zijn boerenschuur, het wanddecor vormen voor de rauwe sieraden. Maar ruig is het dan weer wel.

'Ruw & Rauw' is tot en met 28 oktober 2018 te zien in het Coda Museum (www.coda-apeldoorn.nl).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden