Review

Het onheil kondigt zich aan op het strand

Giorgio Bassani: De gouden bril. Vert. Tineke van Duijk. Meulenhof, Amsterdam: 128 blz. - ¿ 29,90.

Aan zee verloopt zo'n vakantie volgens een vast ritueel. Er wordt een cabine aan het strand gehuurd, waar de familie 's ochtends neerstrijkt. Tussen de middag moet er natuurlijk gegeten worden en aan het eind van de middag keert men pas weer terug naar het strand. Vanwege die cabine zit je tijdens zo'n vakantie voortdurend naast dezelfde mensen die zich ook een beetje vervelen en dus roddelen over de anderen op het strand.

Die lange, lome zomervakantie speelt vaak een belangrijke rol in Italiaanse romans. In de korte roman van Giorgio Bassani, 'De gouden bril' vindt de apotheose van het drama plaats op het strand.

Giorgio Bassani is geboren in Bologna maar heeft tot zijn zeventiende in Ferrara gewoond, waar de meeste van zijn romans zich ook afspelen. Zijn beroemdste boek is 'De tuin van de Finzi-Contini's', over het gruwelijke lot van een rijke joodse familie in Ferrara. 'De gouden bril' is zijn eerste roman en loopt in zekere zin op 'De tuin' vooruit. De Finzi-Contini's worden zelfs een keer genoemd, 'met hun eigenaardige voorkeur voor afzondering in een grote villa', waardoor ze hete natuurlijke slachtoffer lijken voor een 'rassenbeleid'.

De hoofdpersoon, Athos Fadigati, is al jaren een gerespecteerde KNO-arts in Ferrara. Iedereen weet van hem dat hij 'anders' is, maar dat wordt stilzwijgend geaccepteerd. Tot hij midden in het zomerseizoen van 1936 plotseling in Riccione neerstrijkt, in gezelschap van een jonge, uitdagende stadsgenoot. Het tweetal logeert in dezelfde kamer in het Grand Hotel en de jongen heeft een opvallende rode Alfa Romeo van Fadigati gekregen. Het hele strand ziet zijn schande en na die zomer is het afgelopen met de carrière van de arts.

De verteller van het boek is een joodse student die de ondergang van Fadigati koel en afstandelijk, bijna ironisch beschrijft. Toch voelt hij verwantschap met de dokter omdat hij zich steeds meer realiseert dat hij zelf, als jood, ook buiten de maatschappij is komen te staan. De eerste maatregelen tegen de joden zijn al afgekondigd. Hoewel zijn ouders volledig geassimileerd zijn, zijn vader is zelfs lid van de fascistische partij, voelt hij dat de veranderde situatie ook zijn relatie tot zijn vrienden radicaal heeft beïnvloed. Het onheil dat zich aan Fadigati al voltrokken heeft, is voor hem nog een dreigende toekomst.

Bassani hoort tot de grote naoorlogse Italiaanse schrijvers en het siert Meulenhoff dat ze heeft besloten zijn werk opnieuw te laten vertalen omdat de oude vertalingen onder de maat waren. Ook 'De tuin van de Finzi Contini's zal opnieuw vertaald worden en dat is zeker iets om naar uit te kijken. Voorlopig kunnen we genieten van de fraaie vertaling van 'De gouden bril' en een verhalenbundel 'Binnen de muren', die verleden jaar is uitgekomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden