De trends van 2017

Het onbevroede succes van het voetbalboek

Beeld Jorgen Caris

‘Gijp’ bewees dat voetbalboeken uitstekend geschreven kunnen zijn. Sindsdien ontdekten schrijvers en uitgevers een gigantisch lezerspubliek.

Het was in het voorjaar van 2012 dat Dick Holstein, destijds de uitgever van VI Boeken, besloot de oplage van de eerste druk van het boek ‘Gijp’ terug te schroeven. Tienduizend exemplaren leek achteraf bezien toch wat ambitieus voor dit sportboek, zeker gezien de kans dat hoofdpersoon René van der Gijp vanwege een burn-out enige tijd niet meer te zien zou zijn in het tv-programma ‘Voetbal International’. De eerste druk werd dus bepaald op 7500. Op hoop van zegen.

De rest is geschiedenis. Na een half jaar waren er al 200.000 exemplaren van ‘Gijp’ verkocht en nu, vijf jaar later, zijn dat er ruim 350.000. Auteur Michel van Egmond zette met het boek niet alleen zichzelf als begenadigd schrijver op de kaart, maar blies heel de sportboekenbranche nieuw leven in.

En dat was nodig. Sportliteratuur, als het al zo werd genoemd, was jarenlang het ondergeschoven kindje in de boekenwereld. Oud-sportjournalist Nico Scheepmaker (1930-1990) werd ooit gewaardeerd om de fraaie manier waarop hij over sport en sporters schreef, maar verder was literatuur iets voor ‘echte schrijvers’. ‘Gijp’ was een vreemde eend in de bijt.

Niet de enige verklaring

Dat het boek via het tv-programma ‘Voetbal International’ van RTL7 volop werd gepromoot hielp mee, maar is niet de enige verklaring voor het grote succes van ‘Gijp’. Van Egmond slaagde erin de hoofdstukken over het leven van René van der Gijp zo op te schrijven, dat het boek - tot zijn eigen verbazing - interessant bleek voor een zeer grote doelgroep. Mensen die nooit verder waren gekomen dan het doorbladeren van boeken, ontdekten het lezen. Van Egmond kreeg mails van mensen die zeiden dat ze voor het eerst in hun leven in een boek verzonken waren, en hielden hem op de hoogte van hun vorderingen. En na ‘Gijp’ gingen zij ook andere boeken aanschaffen - al betrof dit voornamelijk wel voetbalboeken.

In de afgelopen jaren stond daarom sportliteratuur hoog genoteerd op de jaarlijkse lijst van meestverkochte boeken. ‘Geen Genade’ (Thijs Slegers), ‘Kieft’ (de tweede grote klapper van Michel van Egmond), ‘Ik, Zlatan’ (van de Zweed David Lagercrantz), ‘Johan Cruijff - Mijn verhaal’ (Jaap de Groot) en ‘De Wereld volgens Gijp’ (in feite ‘Gijp 2’ van Michel van Egmond) werden allemaal grote verkoopsuccessen. ‘Gijp 2’ tikt nu de 180.000 aan, Kieft zit al dik over de 200.000.

Fortuinzoekers

Omdat succes niet alleen succes aantrekt, maar tevens fortuinzoekers, kwamen er de afgelopen jaren ook sportboeken op de markt die sceptici een stok geven om opnieuw mee te slaan. Niet ieder uit de hand gelopen leven levert nu eenmaal een goed boek op. En niet ieder boek over een legendarische voetballer is bijzonder lezenswaardig.

In 2017 verschenen onder meer boeken van of over voetbalscheidsrechter Bas Nijhuis, voetballer Royston Drenthe, trainer Foppe de Haan (nog maar een keer), analyticus Jan Boskamp (nog maar een keer), darter Michael van Gerwen, voetballer Ruben Schaken en hockeyster Maartje Paumen, een boek van commenator Olav Mol die het Formule I-seizoen nog eens doorneemt en ‘Deal’, het laatste en andermaal populaire boek van Michel van Egmond over het drukke en rijke leven van voetbalmakelaar Rob Jansen. Onderscheidend waren, ook door hun vorm, ‘Johan Neeskens - Wereldvoetballer’ van Jaap Visser en voor freaks de ‘Bosatlas van het Nederlandse voetbal’ van Noordhoff Uitgevers. Maar daarin valt veel te kijken en minder te lezen – en het is dan ook geen sportliteratuur. Veel wordt verwacht van ‘Rico’, het levensverhaal van de populaire kickbokser Rico Verhoeven opgetekend door Leon Verdonschot, dat op 22 december verscheen.

In de laatste HP/De Tijd geeft Ilja Leonard Pfeijffer een exemplarisch kijkje in zijn schrijvershoofd. Hij zegt het niet te zien zitten een sportboek te schrijven voor het grote publiek. ‘Ik zou het verpesten door het goed te schrijven en het literair te maken, zodat het toch geen bestseller wordt. Misschien dat ik dan de rotkop van René van der Gijp op de kaft zet, dat zou nog een beetje kunnen helpen.’

Er is – ondanks Gijp - nog een wereld te winnen voor de sportboekenbranche. Het zou helpen als de fortuinzoekers wegblijven.

Lees ook:  

- Door Michel van Egmond duiken ineens overal lezende mannen op

- Lees hier de boekrecensies van Trouw

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden