RecensieBallet

Het Nationale Ballet doet feministisch boegbeeld Frida Kahlo tekort

Frida
Het Nationale Ballet
★★☆☆☆

Het nieuwe avondvullende ballet ‘Frida’ bij Het Nationale Ballet eindigt met een indringend beeld: Frida Kahlo, afgelopen zaterdagavond gedanst door Salome Leverashvili, verandert in een bontgekleurde vlinder. Ze plooit zich ­tussen geschilderde vleugels, haar benen geknakt – zoals Jezus aan het kruis – en sterft. 

Niet slecht gekozen, dit beeld: de Mexicaanse kunstenares Frida Kahlo (1907-1954) gebruikte de vlinder in haar werk als symbool voor wederopstanding. Kahlo’s leven bestond uit vallen en opstaan, geplaagd door fysieke beperkingen en innerlijke roerselen. Ze kreeg als kind polio en later raakte ze ­gewond bij een ernstig verkeers­ongeluk. Hierdoor was ze perioden aaneen aan bed gekluisterd en werd haar vurige wens om moeder te worden gefnuikt. Ook in de liefde zat het tegen: haar echtgenoot Diego Rivera, een bekende Mexicaanse kunstenaar in wiens artistieke schaduw Kahlo zou blijven staan, was haar ontrouw met haar zuster. 

Zelfportretten vanuit ziekenhuisbed

Het was niet de verdrietige levensloop die Kahlo onsterfelijk maakte, het was haar revolutionaire kunst en markante persoonlijkheid die haar eeuwigheidswaarde hebben gegeven. Met behulp van een spiegel die aan haar ziekenhuisbed was bevestigd, schilderde ze zelfportretten in vrolijke kleuren. Steeds weer was er die vervreemdende mengeling van Mexicaanse folklore en onontkoombare symboliek. Gevat in een beeldtaal waarin ze, als overtuigd communist, de politieke controverse niet schuwde.

‘Frida’ van Het Nationale Ballet: het ziet er schitterend uit, dat moet gezegd.Beeld Hans Gerritsen

Onbegrijpelijk dat choreograaf Annabelle Lopez Ochoa toch heeft gekozen voor een brave biografische vertelling, opgetuigd met verwijzingen naar Kahlo’s schilderijen. Verhalende scènes worden afgewisseld met droomscènes die Kahlo’s binnenwereld representeren. Dat leidt tot melodrama ten top, en is helaas – al verdient de durf om zo’n monsterproductie neer te zetten waardering – niet bijster interessant. In de dramaturgie stuurt deze ‘Frida’ bij voorbaat aan op schipbreuk. Maar liefst twaalf alter ego’s, gebaseerd op Kahlo’s zelfportretten, fladderen om Frida heen. Een trillend hert, een paradijsvogel. En óók nog tien mannelijke Frida’s die ieder in een andere kleur jurk facetten van Kahlo’s persoonlijkheid vertegenwoordigen. Welke dit dan zijn, en waarom dit door mannen moet worden gedanst, blijft onduidelijk. Hun bijdrage lijkt puur decoratief. 

Pats-boem, vreemdgaan met een blonde vamp

Elke handeling wordt illustratief onderstreept, in de compositie van Peter Salem krijgt alles nog een uitleggende zwieper mee. Na de scène waarin Kahlo en Rivera (Artur Shesterikov) verliefd op elkaar worden, volgt meteen, pats-boem, een scène waarin Rivera vreemdgaat, met een blonde vamp in een rode jurk natuurlijk. Kahlo’s miskraam wordt verbeeld met rode draden die uit haar vagina groeien; een verwijzing naar de aders die in haar werk terugkeren als metafoor voor bloed en verbondenheid. Maar in een theatrale setting oogt het plat en akelig. Verwarrend is de functie van de vier skeletten, refererend aan de Mexicaanse Dag van de Doden. Ze worden voor zo’n beetje alles ingezet: als komische noot, een soort van becommentariërend Grieks koor en als toneeldienst om de scènewisselingen te besturen. 

Frida ziet er als productie schitterend uit, dat moet gezegd. Inventief zijn de verrijdbare boxen als ijkpunten in het decor. Hieruit poppen tableaus vivants op van Kahlo’s schilderijen. Dat biedt enige verdieping in het kunstenaarschap van Kahlo, waarnaar je steeds meer begint te snakken tussen al haar Grote Lijden door. Salome Leverashvili als Kahlo is een ontdekking, een fijne danseres om naar te kijken. Maar omdat Ochoa haar een nogal beperkt dansvocabulaire aanreikt, is er weinig om mee te pronken. 

Wat wil Ochoa eigenlijk zeggen met deze biodanspic? Waardoor Kahlo bijna zeventig jaar na haar dood blijft fascineren, blijft onaangeraakt: haar politieke activisme, het lak hebben aan sociale en artistieke conventies, de vele affaires die ze had met mannen én vrouwen. Uit feministisch standpunt vertikte Kahlo het om zichzelf te ontharen, haar doorlopende wenkbrauwen en snorretje werden ervaren als iets bijzonders. Wát een boegbeeld van female power in deze tijd van body shaming en #MeToo. Bij Het Nationale Ballet zie je er niets van terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden