Review

Het museum met de oudste kunst heeft de modernste website

Computer aan. Inloggen op Internet. Tik in: www.museumplein.nl. De virtuele tocht naar het Amsterdamse Museumplein met zijn Rijksmuseum ('grootste museum voor kunst en geschiedenis in Nederland'), Stedelijk Museum ('belangrijkste museum voor moderne en hedendaagse kunst in Nederland') en het Van Gogh Museum (grootste collectie Van Goghs) begint bij aankomst op perron 1 van het Centraal Station in Amsterdam. Je verlaat het Stationsgebouw van architect P.J.H.Cuypers die ook het Rijksmuseumgebouw ontwierp, zonder in elkaar geslagen te worden door een meute hanggroepjongeren, en stapt op het Stationsplein in een gereed staande helikopter. De virtuele en virtuoze pilote, Gabzje genaamd, brengt je -na twee rondjes rondom de toren van de Beurs van Berlage en een duikvlucht over de Dam (met Paleis van Jacob van Campen)- snel naar het Museumplein. Daar stap je uit naast de langwerpige vijver die wel iets heeft van het Canopium van de Villa Hadriana te Tivoli (maar dan zonder de zuilen), om vervolgens via Pompidou-achtige roltrappen de glazen galerijen te bereiken die hoog boven het plein een futuristisch promenade-netwerk met schitterend uitzicht vormen tussen de drie musea.

Stop! Backspace, backspace....

Een dergelijk virtueel bezoek aan de drie musea is nog toekomstmuziek. Want de fantasie mag kennelijk niet te hard vooruitlopen en in real life moeten eerst nog enige hindernissen worden genomen: het Museumplein, tientallen jaren een gapend gat, is nog maar net opgeknapt -helaas te bescheiden-, maar de ingangen van Rijksmuseum, Stedelijk en Van Gogh zitten nog steeds aan de verkeerde kant en een vruchtbaar 'triumviraat' van de museumdirecteuren is nog immer niet in zicht. Dus wie zich in het jaar 2000 via de thuiscomputer op het World Wide Web begeeft, kan zich weliswaar naar een Amsterdams Museumkwartier-site begeven waarop de drie musea (inclusief Concertgebouw) zowaar gezamenlijk vermeld staan, maar daarna is het (keuze uit drie klikken) ieder museum voor zich. Het Van Gogh Museum heeft zijn eigen website (www.vangoghmuseum.nl), het Stedelijk heeft zijn eigen virtuele wereld (www.stedelijk.nl), en het Rijksmuseum (www.rijksmuseum.nl) toont zich in virtual life ook zeer eigengereid. Niet alleen in werkelijkheid maar ook virtueel gezien is het Museumplein ook aan het begin van het nieuwe millennium een Musea-plein.

Het virtueel langs elkaar heen bouwen van de drie musea levert desondanks wel genoeg kijkplezier en informatie-verschaffing op voor de gebruiker van de thuiscomputer die online gaat. Er doet zich echter, curieus genoeg, een wonderlijk fenomeen voor. Het Rijksmuseum, dat het minst moderne kunst toont, is wat de nieuwe media betreft het meest bij de tijd. Wie de site van dit museum bezoekt, krijgt een complete databank voor zijn neus. Daarin bevindt zich een schat aan tekstuele informatie over de in het museum tentoongestelde werken en hun makers. Op het computerbeeldscherm kunnen kleurenfoto's van schilderijen en voorwerpen opgeroepen worden die van uitstekende kwaliteit zijn en waarop ingezoomd kan worden om details te bestuderen. Via fraai vormgegeven en overzichtelijke menu's is alle kunsthistorische informatie gemakkelijk toegankelijk, evenals praktische informatie over toegangsprijzen, bezoekuren of lopende tentoonstellingen, en dit alles naar keuze in maar liefst zes talen: Nederlands, Engels, Duits, Frans, Italiaans, of Spaans. Op de Rijksmuseum-site is zelfs internet-shopping mogelijk -boeken, cd-roms, reproducties, replica's (onder meer sieraden en glaswerk)-, als men tenminste over een creditcard-nummer beschikt.

Wat de Rijksmuseum-site vooral levendig maakt is de mogelijkheid een virtuele wandeling door het museum te maken. Als je in een van de 150 bezoekbare zalen rondkijkt kun je met één klik op een menu-balkje de schilderijen doen oplichten waarover meer informatie in de databank te vinden is; door vervolgens te klikken op een van die kunstwerken -een schilderij van Rembrandt bijvoorbeeld, roep je de bijbehorende informatie op die weer links bevat naar andere werken van Rembrandt, zijn biografie of schilderijen die hetzelfde thema weergeven. En uiteraard komt het schilderij beter in beeld. In feite is hier sprake van een formidabele up-to-date-uitbreiding van het eerder in deze krant besproken cd-rom-project 'Topstukken van het Rijksmuseum' uit 1997. Het enige nadeel van de prachtige online-virtuele-rondleiding door het Rijksmuseum -vergeleken met die op de cd-rom- is dat de data voor de beeldopbouw op de thuiscomputer wat traag binnenlopen: wie in het virtuele Rijksmuseum een stap vooruitdoet, ziet telkens het beeld weer opnieuw opgebouwd worden, tegen een zwarte achtergrond met een raster van witte lijnen. Wie een drie jaar oude computer heeft kan bij wijze van spreken tussendoor ff koffie zetten. Woordvoerder Frans van der Avert van het Rijkmuseum over die traagheid van beeldopbouw: ,,We moesten wat de virtuele rondleiding betreft een keuze maken: wél of niet doen. We hebben voor het beste gekozen, met de verwachting dat binnen korte tijd de data-overbrenging via Internet aanzienlijk sneller gaat.'' Hopelijk is dan ook een ander probleem opgelost: gebruikers van een mac, die tegenwoordig standaard is uitgerust met de Microsoft-browser Internet Explorer, kunnen de virtuele rondwandeling door het Rijksmuseum niet maken, voordat ze eerst die andere browser, Netscape, downloaden; alleen Internet Explorer op een pc geeft toegang.

De woordvoerders van de twee andere musea aan het Museumplein, die nog niet virtueel te bezoeken zijn, zien in dat een virtuele rondwandeling hun museum-sites aanzienlijk zou kunnen verlevendigen, minder statisch maken. De woordvoerder van het Stedelijk Museum geeft desgevraagd aan dat er serieus wordt nagedacht om ook op de site van het Stedelijk een virtuele rondleiding door het museum op te nemen. ,,Probleem is alleen dat wij op het moment niet zoals het Rijksmuseum een vaste collectie hebben. In de zalen boven de trap hebben we steeds wisselende tentoonstellingen. Maar als de verbouwing van het museum in 2002 klaar is, dan hebben we daar de vaste opstelling 'Kunst van de twintigste eeuw', met een Cobra-zaal, een Malewitch-zaal, etcetera. Dat is dan zeer geschikt om in het kader van een virtuele rondleiding op de site te zetten, maar dat zou wel eens een kostbare zaak kunnen worden. Het Rijks kan zonder probleem een dia van een oude meester op het net zetten, maar bij ons is dat anders. Als een kunstenaar nog geen 75 jaar dood is, hebben we te maken met beeldrecht, met erven die toestemming moeten geven en geld vragen voor gebruik van beeldmateriaal. Een virtuele rondleiding voor het Stedelijk organiseren, voor moderne kunst, vereist dus een andere benadering dan bij het Rijksmuseum. Wij liepen eerst voorop wat betreft de presentatie op internet, wonnen prijzen met onze site; nu loopt het Rijksmuseum vooraan. Binnenkort gaan wij onze site weer moderniseren, zo blijft alles in beweging.''

Het Van Gogh Museum heeft net als het Rijksmuseum een vaste opstelling van de collectie. Woordvoerster Melanie Verhoeven: ,,In het voorjaar, over zo'n drie maanden, brengen we op onze site een virtuele wandeling langs de schilderijen op de eerste etage. Ook zullen de bezoekers van de site van het Van Gogh Museum dan virtueel de slaapkamer van Van Gogh in het Gele Huis in Arles kunnen bezoeken -onder het bed kijken en zo- én het plein voor het Gele Huis. We verwachten dat dat bij het Internet-publiek zeer in de smaak zal vallen.'' Wie alvast een voorproefje wil zien van de 3D-omgeving die op de site van het museum zal worden geschapen, kan terecht op www.artmuseum.net.

De virtuele rondwandeling door het museum lijkt een trend te gaan worden op de musea-sites. Maar wanneer komt er die ene overkoepelende museumplein-site waarop de internet-gebruiker virtueel over het Amsterdamse Museumplein wandelt, omhoogkijkt en een reclame-vliegtuigje ziet waarop op het banier de tekst prijkt: 'Bezoek onze drie musea in één dag!'?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden