Vandaar dit boek

Het Moorse paleis in de Zak van Zuid-Beveland

Versailles aan de Schelde Anna van Suchtelen Cossee, 320 blz. €24,99 Beeld Cossee

Anna van Suchtelen (1961) is beeldend kunstenaar.

Anna van Suchtelen
Versailles aan de Schelde 
Cossee, 320 blz. €24,99

Zorgvliet, het huis in Ellewoutsdijk, was voor mij die foto in de kast. Een Arabisch, Moors ogend paleis. Mijn moeder had er als kind gelogeerd en vertelde er wel over. Wonderlijke verhalen over een toneelzaal met een draaitoneel en slaapkamers met schilderijen op de deur. Zijzelf had er een, met een papegaai. Heel curieus moet het zijn geweest, zeker voor een klein dorpje in de Zak van Zuid-Beveland. Tijdens de bevrijding is bijna alles met de grond gelijkgemaakt. In de tuin, waar ik als kind veel speelde, vond je nog wat laatste resten: een prieeltje, een beeld van een engel, gietijzeren potten.

Koolhaas

Hoe bijzonder het huis is geweest, realiseerde ik me pas toen ik, een jaar of 23 oud, voor de laatste keer in het huis van mijn overleden grootvader logeerde. Ik studeerde Nederlands en las ‘Vanwege een tere huid’ van Anton Koolhaas. Die beschreef in zijn verhaal over twee beverachtige fantasiedieren een ‘idioot groot huis, met allerlei torentjes, die bitter weinig met een architectonisch plan te maken hebben’. Ook het draaitoneel en de schilderijdeuren vermeldde hij. Ik vroeg mijn moeder of dit over hét huis kon gaan. Zij vertelde dat Koolhaas getrouwd was geweest met een achternichtje. Het sprak tot m’n verbeelding. Maar erover schrijven kwam niet bij me op.

Genius loci 

Dat idee kwam van mijn uitgevers, Eva Cossée en Christoph Buchwald. Zij kennen de streek in Zeeland goed en wisten dat het huis er ooit heeft gestaan. Ze stelden voor er een boek over te schrijven. Dat had ik nog niet eerder gedaan. Na mijn studie was ik redacteur bij uitgeverijen. Via het illustreren van boeken en een studie visual arts kwam ik in de beeldende kunst terecht. Veel van mijn werk heeft verwantschap met het onderwerp van ‘Versailles aan de Schelde’. Hetgaat om de genius loci, de geest van de plek. Wat resteert er nog van een gebouw als dat gebouw er zelf niet meer is? Dat heeft te maken met vragen als: wat betekent geschiedenis eigenlijk? Hoe werkt het geheugen? En wat is het effect van het verloop van de tijd?

Vrouwen

Ik moest zoeken naar de juiste vorm voor het boek. Werd het fictie of non-fictie? Alles viel op zijn plaats, nadat ik besloot de geschiedenis van het huis en de familie te beschrijven aan de hand van drie generaties vrouwen: mijn grootmoeder Guusje, mijn overgrootmoeder Jaan en mijn betovergrootmoeder Frederika. Het is non-fictie geworden, hoewel ik mijn fantasie zeker heb gebruikt om de passages te vullen die ik niet kon weten, en hun karakters wat meer profiel te geven.

Ellewoutsdijk

Tijdens mijn onderzoek ben ik op verhalen gestuit die ik nog niet kende. Van Frederika had ik zelfs nooit gehoord. Zij woonde al in Ellewoutsdijk. Haar man J.C. van Hattum kwam uit Sliedrecht, uit een eenvoudig geslacht van rietsnijders, en zette in een mum van tijd een internationaal baggerbedrijf op poten. Samen bouwden ze Zorgvliet uit tot een buiten vol oriëntaalse en Latijns-Amerikaanse invloeden. Hij maakte ook een begin met een schilderijenverzameling.

Keuzes

Zijn schoondochter Jaan was een echte powervrouw. Haar zou je nu moeiteloos zelf een groot bedrijf zien leiden. Guusje trouwde met Jaans zoon Freek. Zij worstelde met alle druk die de familiebanden, het bedrijf en het huis opleverden. Bij het schrijven van het boek werd me duidelijk hoe de plek en de keuzes van individuen hebben doorgewerkt in alle generaties.”

Lees ook: de boekrecensies van Trouw. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden