Column

Het moest er eens van komen: ik bezocht 'Soldaat van Oranje'

Rob Schouten Beeld Maartje Geels

Het vertrouwde, zij het inmiddels uitgestorven geluid van een typemachine. Brallerige corpsstudenten in de sociëteit. Een executie in de duinen. Op de bühne rondrijdende motor met de held erop. Even later dezelfde held aan het eind van de steiger in een heus klotsende zee, starend in de verte, naar de overkant. Hare Majesteit, de oude koningin, die uit een waarachtige Dakota stapt. Uitreiking van de militaire Willemsorde. 

Het moet voor de gemiddelde Nederlander (bent u dat misschien?) niet moeilijk zijn om te raden waar ik me bevond op de warmste, mooiste lentedag sinds de waarnemingen van het KNMI begonnen. Vlakbij zee en strand maar toch net niet: de hangar op voormalig vliegkamp Valkenburg bij Katwijk: Soldaat van Oranje. 

Het moest er eens van komen. Ik ben niet opgegroeid met musicals (en ook niet met operette en circus), we vonden het oninteressant en kinderachtig. Maar wil je vandaag de dag een succesnummer worden dan is een musical geen slecht idee. 

Vooral als je er wat uit het verleden in oproept. En als Nederland enig verleden van naam heeft dan is het wel de oorlogstijd. Vroeger werd er wel geklaagd dat de hele Nederlandse literatuur over de Tweede Wereldoorlog ging maar daar is het gegeven inmiddels aardig uitgeput geraakt. Tijd voor een musical, moet iemand gedacht hebben. 

Inmiddels loopt Soldaat van Oranje zeven en een half jaar, met de meeste toeschouwers ooit (tweeënhalf miljoen) en de vijftiende cast sinds het begin. Onbekende acteurs dat wel, ik herkende alleen postbode Anton Gleuf uit de Ko de Boswachtershow, maar het gaat ook niet om het spel en zelfs niet om de muziek maar om het gegeven: Nederland in verzet tegen de foute overheerser. 

Lelijke dingen

Ik kan er wel allerlei lelijke dingen over zeggen, dat het geen Oedipus Rex van het Nationaal Toneel was, dat het me met die tribune op een draaischijf deed denken aan Villa Volta van de Efteling, dat sommige scenes aan Bassie en Adriaan herinnerden en veel muziek aan Marco Borsato, dat het verhaal eigenlijk niet veel voorstelt, helden, slechteriken, romantiek, eind goed al goed maar niet helemaal, maar dat de decors en enscenering veel goed maken. Feit is dat Soldaat van Oranje, waarvan ik het boek niet las en de film, met Rutger Hauer natuurlijk, niet zag, en waarvan ik nu de musical wel op zak heb, een soort nationaal monument is geworden, iets als de Keukenhof of het WK voetbal. 

Ik was er 's middags, toen ik evengoed met de andere filerijders naar het strand had kunnen gaan. 's Avonds speelden ze het weer. In een soort eindeloze golfslag. De matige teksten, de overbekende soort muziek die je maar niet kunt onthouden, het indrukwekkende decor waar we langs gleden zei me ook iets over de huidige cultuur. Tekst en geluid sterven langzaam weg, we willen vooral zien, van woord naar beeld. En meemaken, beleven. 

Alles wat de cultuurduiders om ons heen al eerder hebben opgemerkt. Maar wie dat alles even kort samengevat wil meemaken in een volle zaal moet beslist naar die hangar in Katwijk: Soldaat van Oranje heet het stuk.

Meer columns van Rob Schouten vindt u op trouw.nl/robschouten

Lees ook: Het succes achter de soldaat

In 2013 verwelkomde de musical de miljoenste bezoeker. Trouw sprak met acteurs en producenten, op zoek naar verklaringen voor het enorme succes van 'Soldaat van Oranje'. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden