Nieuws Cruisevaart

Het Maritiem Museum is vol lof over cruisevaart - in een gesponsorde tentoonstelling

Volgens het Maritiem Museum draait de expositie ‘Zeekastelen’ om de beleving van een luiervakantie. Beeld Phil Nijhuis

Het Maritiem Museum promoot cruisevaart op ondubbelzinnige toon in een door cruiserederijen gesponsorde expositie. “Een gesponsorde tentoonstelling mag geen steunbetuiging zijn met publiek geld. Dat is een harde grens.”

Het Maritiem Museum in Rotterdam prijst in de expositie ‘Zeekastelen’ een reis per cruiseschip ondubbelzinnig aan als de ideale en betaalbare vakantie. Een verwijzing naar de schadelijke gevolgen van een cruise voor het ­milieu ontbreekt.

In een geval is er een letterlijke verwijzing naar Zeetours Cruises, hoofdsponsor van de tentoonstelling over cruisevaart. Op een informatiebord over de populariteit en het economische belang van cruise­vaart staat de tekst: ‘Dus waar wacht je nog op? Kijk op de website van bijvoorbeeld Zeetours Cruises. Goede reis!’

Jaarlijks bezoeken meer dan 200.000 mensen het Maritiem Museum. Volgens de eigen website zijn 52.000 van de jaarlijkse bezoekers kinderen tot 16 jaar. Voor financiering is het museum afhankelijk van de ­gemeente Rotterdam die vorig jaar vijf van de zeven miljoen euro aan ­inkomsten overmaakte.

Reclamefolder

In de tentoonstelling Zeekastelen schotelt het museum bezoekers teksten voor die wellicht niet hadden misstaan in een reclamefolder. Een voorbeeld: ‘Een cruisevakantie is een compleet verzorgde vakantie met overnachting, eten en drinken, excursies, entertainment en sport. Papa en mama genieten van de shows in het theater en de kinderen vermaken zich prima in de gameroom en op de megaglijbaan. Of je nu alleen op reis gaat of met je gezin, rust en natuurschoon zoekt of een vakantie vol entertainment: kies het cruiseschip dat aan je wensen voldoet en je hebt de vakantie van je dromen.’

Twee keer benadrukt het museum dat een cruise tegenwoordig nog maar duizend euro hoeft te kosten en nu dus voor velen betaalbaar is. Het logo van de medesponsor Scylla komt één keer in beeld, geflankeerd door een tekst over riviercruises als cultureel ­verantwoord alternatief voor een zeecruise. Scylla houdt zich uitsluitend bezig met riviercruises in Europa.

Hoogleraar cultureel ondernemerschap Nachoem Wijnberg (UvA) is verbaasd over het directe karakter van de reclame. “Je verwacht dat een ­gekozen onderwerp op een serieuze manier belicht wordt. Een gesponsorde tentoonstelling mag geen steunbetuiging zijn met publiek geld. Dat is een harde grens.”

Het thema milieuvervuiling ontbreekt

Dat publieke instellingen extra ­inkomsten vergaren uit sponsoring, is geen vreemd fenomeen, zegt Wijnberg. In bushokjes hangt reclame naast de dienstregeling, de publieke omroep heeft reclame tussen de programma’s. “Maar duidelijk is dat de publieke omroep geen verantwoordelijkheid draagt voor het reclameblok.”

Net zo opvallend als de aansporende teksten over cruises is het ont­breken van het thema milieuver­vuiling in de tentoonstelling. Cruise­­vaart staat bekend om de grote uitstoot van met name zwavel en roet. “203 cruiseschepen stootten in 2017 in en rond Europa 62 kiloton zwaveloxiden uit. Alle 260 miljoen auto’s in Europa stootten in hetzelfde jaar 3,2 kiloton uit”, weet Jorien de Lege van Milieudefensie. Aan de ene kant heeft ze een beetje begrip voor de ­financiële ­moeilijkheden van de culturele ­sector. “Maar uiteindelijk wil je iets oprechts zien in het museum.”

“Een museum heeft een educatieve functie, dan moet je alle kanten van de medaille belichten. De milieu-effecten niet bespreken, vind ik kwalijk”, zegt ook Stephan Leewis van Rotterdamse coalitiepartij GroenLinks. Ook bij de reclameboodschap zet hij vragentekens.

De positieve benadering hoort bij het gekozen concept

Verantwoordelijk wethouder Said Kasmi (D66) is op vakantie en kan niet reageren. Namens hem laat de ­gemeente Rotterdam weten dat het Maritiem Museum als stichting haar eigen overwegingen maakt en dat de verstrekte subsidies los staan van de inhoud van het museum. 

De positieve benadering hoort bij het gekozen concept, zegt een woordvoerder van het museum. De tentoonstelling draait om de ‘beleving’ van een luiervakantie: van casino tot restaurant tot bovendek. “Ik kan me voorstellen dat het promotioneel aandoet. Maar het idee is dat je je aan boord waant en denkt: ze hebben een bioscoop en zelfs een sterrenrestaurant”, zegt ze.

De woordvoerder benadrukt dat het Maritiem Museum in andere onderdelen van het museum wel ingaat op de noodzaak van duurzame energie. En bij de zeekastelen? Daar speelt de tijdgeest mee, zegt voorzitter van de Raad van Toezicht Roland Pechtold, in het dagelijks leven directeur van zonne-energiebedrijf Groenleven. Het idee van de expositie Zeekastelen stamt uit 2013. “Ik denk dat als we ­deze tentoonstelling nu zouden ontwikkelen, we wellicht meer aandacht zouden besteden aan het milieu.”

Zeekastelen is te zien tot het voorjaar van 2020.

Lees ook:

Cruise Port Rotterdam vaart wel bij Amsterdamse belasting

Voor het eerst overschrijdt de grootste haven van Europa de grens van honderd luxe passagiersschepen. Om precies te zijn zullen dit jaar 108 cruiseschepen aanmeren aan de Rotterdamse kade.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden