Review

Het lijk van de atoomfysicus wordt nimmer aangetroffen

Serena libri is een kleine uitgeverij die alleen Italiaanse boeken uitbrengt. En daaronder zitten een paar heel aardige 'moderne' klassieken zoals de twee boeken van Leonardo Sciascia (1921-1989).

Sciascia is op Sicilië geboren en heeft daar een groot deel van zijn leven gewoond. Hij is altijd zeer betrokken geweest bij de dagelijkse werkelijkheid van Sicilië. Van 1979 tot 1983 zat hij in het parlement voor de Partito Radicale, een jonge partij die het verrotte politieke systeem in Italië aan de kaak wilde stellen.

De bekendste boeken van Sciascia zijn de thrillers die hij over de maffia heeft geschreven en 'De dag van de uil' is daar een goed voorbeeld van. Het plot is simpel: een bus vol passagiers staat 's ochtends vroeg op het punt te vertrekken, als over het dorpsplein een man komt aanlopen. Midden op het plein wordt hij neergeschoten. Natuurlijk heeft niemand iets gezien. De roman gaat vervolgens niet zozeer over de vraag wie geschoten heeft en waarom, maar over de manier waarop het onderzoek wordt gefrustreerd. Kapitein Bellodi uit Parma, een Noord-Italiaan en dus een 'buitenlander', probeert met grote inzet de ware schuldigen achter de tralies te krijgen, maar staat machteloos tegenover de kongsie van politiek en maffia.

Dit is de tijd van vóór de pentiti, de operatie 'schone handen', en toen ik na al die jaren het boek herlas merkte ik hoeveel er veranderd is, maar ook hoeveel er eigenlijk hetzelfde is gebleven. Het verschil is dat we tegenwoordig meer weten over het functioneren van de maffia en dat het niet meer louter een Siciliaanse aangelegenheid is.

Het andere boek van Sciascia dat recent werd vertaald is 'De verdwijning van Majorana', een intrigerende novelle over de verdwijning van een beroemde fysicus. In maart 1938 gaat Majorana aan boord van de postboot Palermo-Napoli nadat hij twee brieven heeft geschreven waarin hij schrijft het plan te koesteren zelfmoord te plegen. Het lijk wordt nooit gevonden en er ontstaan al gauw vermoedens dat er meer aan de hand is. Heeft het iets te maken met zijn studie over atoomsplitsing? De ontwikkeling van de atoombom? Is hij gevlucht? Ontvoerd?

Er worden in deze kleine, intelligente roman meer vragen gesteld dan beantwoord en het gaat voornamelijk over de verantwoordelijkheid die wetenschappers hebben voor de maatschappelijke implicaties van hun onderzoek. De vragen die toen gesteld werden over het atoomonderzoek, betreffen tegenwoordig misschien het klonen, maar het zijn wel dezelfde vragen en daardoor blijft het boek actueel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden