Het levenspad van Liesbeth List

Dave Boomkens, biograaf van Liesbeth List, in de Roomolenstraat in Amsterdam. Beeld Joris van Gennip

Zangeres en vedette Liesbeth List vond het Nederlandstalige chanson uit. Niet zo lang geleden maakte ze bekend dat ze zich terugtrekt uit de openbaarheid omdat ze lijdt aan dementie. Trouw maakte een wandeling door Amsterdam met haar biograaf.

De zangeres is 75, er toert een musical over haar leven door het land en vandaag verschijnt haar biografie 'Liesbeth List. De dochter van de vuurtorenwachter'. Haar biograaf, Dave Boomkens, neemt ons mee naar een aantal plekken in Amsterdam die belangrijk zijn geweest in haar leven. Om te beginnen de Kloveniersburgwal. Daar, op nummer 103, kocht List een huis nadat ze begin 1979 weg was gegaan bij haar geliefde, schrijver Cees Nooteboom. Een statig grachtenpand met een halfronde deur omlijst door prachtige ornamenten.

In dit huis begon het nieuwe geluk voor List. Ze ontmoette vrij snel na haar breuk met Nooteboom restaurateur Robert Braaksma, haar grote liefde. En ze werd er moeder, op haar 41ste, terwijl ze altijd te horen had gekregen dat ze geen kinderen kon krijgen. "Ze was er ongelooflijk gelukkig mee", zegt Boomkens, "Daar was ze ook heel open over in de media. Ze heeft een dik plakboek met verhalen over die zwangerschap. Iedereen leefde mee." Toevallig stapt de huidige bewoonster net de deur uit. Of ze weet dat ze in het voormalige huis van Liesbeth List woont. "En van de eerste Jan Six", reageert ze, "dat vind ik leuker".

Uiteindelijk verhuisde het gezin naar Hilversum vanwege parkeerproblemen; List moest 's nachts na een optreden soms uren rondjes rijden om haar auto kwijt te kunnen. Ook speelde mee dat dochter Elisah maar niet kon wennen aan de junks die het nabijgeleden Vincentiushuis in en uit liepen. "Ze zette haar fiets op slot en naast haar sprong een junk de gracht in", vertelt Boomkens. Nu staan er procureurs en advocaten op het bordje aan de gevel, en een galerie. "Het gebouw heeft duidelijk een upgrade gekregen."

De tocht gaat verder via de Damstraat, waar een groepje Spaanse toeristen met joints passeert. Op de Dam staat de kermis te blèren. Boomkens vertelt hoe List als kind elk jaar met haar pleegmoeder Marie naar Amsterdam kwam. "Ze sliepen dan in hotel De Roode Leeuw, hier vlakbij. Ze gingen altijd winkelen. Liesbeth genoot van Amsterdam en had een fascinatie voor hoe de paspoppen in de Bijenkorf werden aangekleed."

Zo gauw ze kon, na de hbs, verhuisde List van Vlieland naar Amsterdam om er de modevakschool te doen. Het liep anders. Ze liep Ramses Shaffy tegen het lijf en begon een voorzichtige carrière als zangeres. Hun eerste theaterprogramma, 'Shaffy chantant', in 1964, betekende haar definitieve doorbraak. Maar daar ging een nogal bewogen leven aan vooraf, aldus Boomkens. We wandelen naar het standbeeld van Multatuli op de Torensluis, een brug over het Singel.

Jappenkamp

"Ze is geboren in Indonesië, maar na een paar maanden brak de oorlog uit en kwamen zij en haar moeder in een Jappenkamp terecht, gescheiden van haar vader. Ze hebben die jaren overleefd, maar een paar dagen nadat Geb, de vader van Liesbeth, zijn vrouw Corrie en zijn dochter terugvond, pleegde Corrie zelfmoord. Liesbeth zegt in het boek ferm: 'Niemand kan oordelen over zelfmoord', ze neemt het haar moeder niet meer kwalijk. Vanuit dat perspectief ben ik gaan nadenken over haar vader en wat hem bewoog om zijn dochter af te staan ter adoptie. Misschien is het wel logisch dat je denkt dat je zo het geluk aan een kind kunt geven. Hij worstelde enorm met het verleden in Indonesië. Door Liesbeth werd hij er elke dag aan herinnerd. Hij moest een onmogelijke keuze maken."

Geb vond in de oost namelijk al snel een nieuwe vrouw, met wie hij naar Nederland ging. Maar Liesbeth kon niet goed opschieten met haar stiefmoeder. Voordat het samengestelde gezin naar Zuid-Afrika emigreerde, werd zij - ze was toen zeven jaar - achtergelaten bij het kinderloze echtpaar List op Vlieland. Daar groeide ze verder op.

Dave Boomkens bij het standbeeld van Multatuli, in gesprek met journalist Rinske Wels. Beeld Joris van Gennip

Maar de gebeurtenissen in Indonesië en het gemis van haar ouders zorgen voor een pijn die nooit overgaat. Freek de Jonge verwoordt dat in het lied 'Oude foto'. Daarin legt hij Liesbeths ziel bloot als hij een vergeelde foto van de zangeres als baby met haar moeder beschrijft en een lijn trekt naar de dochter die ze zelf kreeg.

Het duurde lang voordat List dat lied zonder huilen kon zingen. "Multatuli zit er ook in. Zo mooi dat Freek met één woord de connectie legt met Indonesië en de literaire wereld waar Liesbeth een tijd in verkeerde."

Grijze vitrage

Op naar de laatste plek van de wandeling, de Roomolenstraat. Een pittoresk en stil stukje binnenstad, een hofje bijna, waar bloembakken de dienst uitmaken in plaats van auto's en toeristen. Bij het oude huis van List hangt nu voor elk raam grijze vitrage die ooit wit moet zijn geweest. Ze woonde er vanaf eind jaren zestig, met schrijver Cees Nooteboom.

"Het wordt altijd zo hard neergezet, dat ze een moeizame relatie hadden, dat hij haar sloeg. Nu ik ze allebei gesproken heb, kan ik me dat echt niet voorstellen. Wat ik merkte is dat ze allebei de strijdbijl wilden begraven. Ze hebben veel van elkaar geleerd, denk ik, in de veertien jaar dat ze bij elkaar waren. Maar op een gegeven moment leid je zulke grote levens allebei, los van elkaar: hij als reisredacteur van Avenue, zij als zangeres. Ze zijn uit elkaar gegroeid."

Het is uniek dat Nooteboom wilde meewerken aan de biografie. Hij heeft slechts twee keer eerder in het openbaar gesproken over zijn relatie met List. Boomkens kreeg vooraf dan ook te horen: lukt je nooit. Maar op een gegeven moment kreeg hij een doos in handen van List met zo'n tachtig brieven van Nooteboom aan zijn geliefde. Daarna was de afspraak met de schrijver snel gemaakt. "Cees heeft veel liedteksten geschreven voor Liesbeth, ze komt voor in 'Rituelen'. Ik wilde vooral weten hoe ze elkaar in hun werk hebben beïnvloed."

Boomkens begon met een reeks intensieve gesprekken met List, die de basis vormden voor zijn boek. Zij gaf hem de hoofdlijnen. Daarnaast sprak hij nog zo'n veertig mensen uit haar leven: jeugdvrienden, collega's, medewerkers en haar dochter Elisah. Zij kleurden de intieme details in. Daarnaast viste hij de pareltjes uit haar plakboeken. "Dan zaten we in kleermakerszit in haar slaapkamer te bladeren.

Heeft hij de zangeres goed leren kennen? "Er wordt altijd gezegd dat ze zo mysterieus is. Ze geeft 95 procent aan anderen. Die laatste vijf procent houdt ze voor zichzelf."

De biografie (met cd) 'Liesbeth List. De dochter van de vuurtorenwachter' is geschreven door Dave Boomkens. Luitingh-Sijthoff; 256 blz. € 29,99. Beeld RV

Lees ook: Renée van Wegberg subliem in verder matige musical over Liesbeth List

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden