CPNBBoekenmarkt

Het kinderboek verkeert in zwaar weer

Beeld Werry Crone

De tijden van J.K. Rowling lijken voorbij. In 2019 kromp de kinderboekenmarkt in Nederland met tien procent. Het boekenvak houdt het hoofd koel. ‘Eén titel kan het verschil maken.’

De totale boekverkoop daalde in 2019 slechts licht, bijna 4 procent, maar de krimp van de kinderboekenmarkt is wel even schrikken. Vorig jaar werden er 10 procent minder kinderboeken verkocht, zo maakte de Stichting Collectieve Propaganda van het ­Nederlandse Boek (CPNB) ­gisteren bekend. Pas op nummer 23 van de top-100 bestverkochte boeken is het eerste kinderboek te vinden: ‘De waanzinnige boomhut van 104 verdiepingen’ (50.000 verkochte exemplaren). De tijden waarin serieschrijvers als J.K. Rowling de jaarlijsten aanvoerden lijken voorbij.

“Een zorgelijke ontwikkeling”, ­erkent CPNB-directeur Eveline Aendekerk telefonisch. En gissen naar de oorzaak is nattevingerwerk. KVB Boekwerk, dat de verkoopcijfers bijhoudt, zoekt de verklaring deels in de sluiting van een groot aantal Intertoysfilialen. (De speelgoedketen verkocht ook kinderboeken.) Uitgevers en boekhandelaren denken dat het gemis aan een verse hitserie zorgt voor de lagere afzet.

Top 10 kinderboeken:

1. ‘De waanzinnige boomhut van 104 verdiepingen’ van Andy Griffiths en Terry Denton (Lannoo)

2. ‘Een huis voor Harry’ van Leo Timmers (Querido en stichting CPNB)

3. ‘Vet koel’ van Jeff Kinney (De Fontein jeugd)

4. ‘Dagboek van een muts: Partystress’ van Rachel Renee Russell (De Fontein jeugd)

5. ‘De Gorgels en het geheim van de gletsjer’ van Jochem Myer (Leopold)

6. ‘De Gorgels’ van Jochem Myjer (Leopold)

7. ‘Rupsje Nooitgenoeg’ van Eric Carle (Gottmer)

8. ‘Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept’ heeft van Werner Holzwarth & Wolf Erlbruch (C. de Vries-Brouwers)

9. ‘De waanzinnige boomhut van 13 verdiepingen’ van Andy Griffiths en Terry Denton (Lannoo)

10. ‘Professor S. en de verslaafde koning’ van Erik Scherder (Volt)

Een nieuwe Gorgel

“Het is een jaarlijks wisselend beeld”, zo relativeert Dorothé Cras van De Utrechtse Kinderboekwinkel de daling. “Eén titel kan het verschil maken. Als er volgend jaar weer een nieuwe ‘Gorgel’ komt (kinderboekenserie van cabaretier Jochem Myjer, red.), trekken de cijfers weer bij. ”

Ondertussen blijft de verkoop van klassieke kinderboeken redelijk stabiel. In de top-10 van bestverkochte kinderboeken staan ‘Rupsje Nooit­genoeg’ – het boek kreeg een speciale uitgave op zijn vijftigste verjaardag – en ‘Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft’, uit 1989. Ook het succes van het literaire kinderboek ‘Lampje’ stuwde de verkoop . De uitgever, Querido, zag de ­gezamenlijke kinderboekenverkoop met Volt (beide onderdeel van Singel Uitgeverijen) vorig jaar toenemen met 10 procent, aldus Wendy Wilbers, woordvoerder van Querido.

‘Als er weer een nieuwe ‘Gorgel’ komt volgend jaar, trekken de cijfers weer bij.’Beeld degorgels.nl

Door uitgevers wordt gespeurd naar manieren om het tij te keren. Een nieuwe hitserie liefst. Uitgever Joris van de Leur van De Fontein is ­ervan overtuigd dat de markt baat zou hebben bij meer rijk geïllustreerde en humoristische kinderboeken, graphic novels à la ‘Dagboek van een muts’ van Rachel Russell en ‘Het leven van een loser’ van Jeff Kinney. Van de Leur geeft beide titels uit. “De smaak van kinderen verandert door de beeldcultuur waarin ze leven. Daar zou het kinderboek meer op aan moeten sluiten. Kinderen zouden meer verleid kunnen worden met graphic novels die grappig zijn en over herkenbare thema’s gaan. Kijk naar het succes van Kinney, de grootste leesbevorderaar ter wereld: hij verkocht driehonderd miljoen boeken in zestig landen.”

Kinderboekenweek

Ook CPNB-directeur Eveline Aendekerk zint op plannen om de verkoop te stimuleren. “De Kinderboekenweek is een goed instrument om kinderen aan het lezen te krijgen maar duurt slechts tien dagen”, ieder jaar in september en oktober. “Onder die vlag zouden we eigenlijk het hele jaar door meer lezers willen bereiken. Zo gaan we nu de uitreiking van de prijs van de Nederlandse kinderjury in het voorjaar laten plaatsvinden onder de noemer Kinderboekenweek.”

Aendekerk zoekt daarnaast naar nieuwe samenwerkingen. “Duidelijk is geworden dat we via de bibliotheek en boekhandel niet genoeg lezers ­bereiken.” Een potentieel nieuw ­kanaal: computergames. “We verkennen een samenwerking met uitgevers in de gameswereld. Hoe kun je in die wereld het boek introduceren? Wie weet kun je kinderen aan het lezen krijgen als de clue van een spel in een boek verborgen zit. Het is maar een voorbeeld. Voor die nieuwe marketingvormen is het wel ook nodig dat de boekenbranche zichzelf wat opschudt, en niet de hakken in het zand zet. Zonder experimenten in marketing lukt het niet.”

Unicum in boekenland 

‘De zeven zussen’, het eerste deel van de zevendelige serie van de Ierse Lucinda Riley is het best verkochte boek van 2019. Liefst 233.000 exemplaren werden er verkocht. Riley stond met hetzelfde boek in 2018 ook op nummer één, een unicum. De schrijfster vierde het succes gisteravond in Amsterdam waar ze een Platina boek in ontvangst nam nu haar boek in totaal 350.000 keer is verkocht.

Het succes van haar reeks is opvallend, aangezien er anders dan bij eerdere hypes zoals die rondom E.L. James (‘Fifty Shades of Grey’) of J.K. Rowling (Harry Potter) weinig media-aandacht was. Het verkoopsucces van Riley valt in een jaar waarin de boekverkoop krimpt met bijna 4 procent. Op nummer twee van de top-100 staat Ilja Leonard Pfeijffer met ‘Grand Hotel Europa’ (145.000 verkochte exemplaren), en op nummer drie vinden we Rutger Bregmans ‘De meeste mensen deugen’ (140.000 verkochte exemplaren).

Wat vinden Finley in de bibliotheek van Utrecht en Mischa in boekenwinkel Kakelbont, eveneens in Utrecht, ervan dat het niet zo goed gaat met de kinderboekenmarkt? 

Finley (8) - in de bibliotheek van Utrecht       

Beeld Werry Crone

“Dieren vind ik het leukst”, zegt de half Ierse, half Amerikaanse Finley. Hij zit knus met zijn vader op een rode bank in de kinderboekenkelder van de bibliotheek in Utrecht en kijkt de vragensteller strak aan met zijn helderblauwe ogen. Nerveus klimt hij via de zijleuning van de bank af. Wippend op zijn tenen zoekt hij het boek ‘slangen’ uit de stapel boeken op de bank en laat het zien. “Ik kom hier ongeveer één keer per week, dan lees ik altijd de Donald Duck en dierenboeken. Mijn favoriet is nu helaas uitgeleend aan een klasgenootje. Ik lees zelf alleen Nederlandse boekjes, maar als mijn vader me voorleest pakken we Engelse.” 

Hij wijst naar ‘Spike and Suzy’, de Engelse vertaling van het Belgische ‘Suske en Wiske’. Finley vindt vooral de plaatjes leuk. En terwijl hij zijn boek teruglegt op de bank, geeft hij blijk van een andere liefhebberij. “Ik wil thuis ook wel een slang.”

Mischa (6) - in boekhandel Kakelbont

Beeld Werry Crone

 “Ik word liever voorgelezen. Ik lees nog niet zoveel, want ik zit in groep drie”, zegt Mischa, een vrolijke blonde druktemaker. Hij trekt aan zijn moeders arm, op zoek naar bevestiging. Dan ziet hij een poster achter in boekenwinkel Kakelbont in Utrecht. “Kinderboekenweek”, leest hij snel en foutloos, “dat is toch niet nu?” Terwijl de hij langs de boekenkasten schuift, vertelt hij enthousiast over zijn favoriete boeken. “‘De Reuzenperzik’ van Roald Dahl vind ik heel grappig.” Zijn oog valt op boeken uit de serie van ‘Foeksia de Heks’ van Paul van Loon. “Die vind ik ook leuk! En deze heb ik allemaal nog niet. Als de bibliotheek ze heeft, ga ik ze lenen.”

 Niet alles van de twee schrijvers is geschikt voor Mischa. ‘De Grote Vriendelijke Reus’ is nog wel een beetje eng, zegt hij, ‘Dolfje Weerwolfje’ voorlopig ook. Als het weer tijd is om te gaan, kijkt hij nog even achterom de winkel in: “Hee, ik mocht toch nog wat lezen?”

Lees ook: 

Het kinderboek verkeert in zwaar weer

De tijden van J.K. Rowling lijken voorbij. In 2019 kromp de kinderboekenmarkt in Nederland met tien procent. Het boekenvak houdt het hoofd koel. ‘Eén titel kan het verschil maken.’

Adriaan van Dis: ‘Ik geloof niet zo in de scheidslijn tussen literatuur voor kinderen en volwassenen’

Veel BN’ers schrijven ‘even tussendoor’ een kinderboek. Tv-persoonlijkheid én schrijver Adriaan van Dis deed het anders. Hij broedde tien jaar op zijn eerste kinderboek. ‘Je moet kijken met de kinderblik vol verwondering en verlangen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden