Tv-columnRenate van der Bas

Het is pure satire, zo’n ‘Knappe Koppen’ opgenomen voor de coronacrisis

Terwijl de wereld langzaam maar zeker op slot gaat, kunnen we via het scherm nog overal naartoe. Al maakt het coronavirus ook daar slachtoffers. Zo schrapte AvroTros woensdag aflevering 6 van ‘Knappe Koppen’, terwijl hierin nota bene zou worden gepraat over het nut van handen wassen. 

Kun je je handen ook te vaak wassen? Zo luidde volgens de tv-gids de kijkersvraag die in het populairwetenschappelijke programma beantwoord zou worden. Een interessante en prikkelende kwestie in deze tijden, maar de aflevering ging dus niet door. Ik vermoedde omdat hij was gemaakt voor de coronacrisis en checkte dit eens bij AvroTros. Inderdaad, de persafdeling schreef terug: “Ja, de opname is van voor de uitbraak. De professor in de uitzending vertelt dat je beter niet te vaak je handen kunt wassen. Die conclusie klopt nog steeds, maar is in deze periode niet handig om uit te zenden.” Dat steken we dan maar weer even mooi op van de populaire wetenschap: alles is relatief.

Minstens zo vermakelijk is de oplossing die AvroTros koos. Als alternatief werd woensdag aflevering 14 uitgezonden die mogelijkerwijs een nóg actuelere vraag behandelde: wanneer komt de volgende economische crisis? We kwamen van de regen in den drup, want ook deze aflevering was duidelijk pre-corona. Zo opende presentator Gregory Sedoc fris en fruitig: “Het gaat goed met economie. Beurskoersen stijgen, lonen stijgen, maar voor hoe lang nog? De vorige crisis zit nog vers in ons geheugen, wanneer komt de volgende? Welkom bij Knappe Koppen.”

Zeer bevreemdend, dat commentaar zonder de kennis van nu

Met de coronabril op kon je de aflevering als pure satire ervaren. De kijkersvraag was deze keer afkomstig van een accountant die een carrièreswitch overwoog: ze wil een eigen datingbureau beginnen, maar graag vooraf zekerheid dat de economie gunstig blijft. Want ja, als accountant zelf een ondernemersrisico nemen: extra doodeng.

Het was uiterst bevreemdend om het commentaar van de geïnterviewde wetenschappers te horen, die hun reactie gaven zonder de kennis van nu. Professor econometrie Stephan Smeekes vertelde luchtig ‘geen flauw idee’ te hebben wanneer de volgende crisis zal komen. 

Zijn wetenschappelijke collega Theo Kocken zei even later ontspannen dat er 153 keer een economische recessie is geweest en knoopte er de vraag aan vast hoe vaak economen zo’n crisis vooraf goed hadden  voorspeld. Het antwoord? In slechts vijf gevallen, dus nog geen 4 procent. Mooi trouwens, dat je dan toch hoogleraar risicomanagement kunt zijn, zoals Kocken is aan de VU in Amsterdam.

Mijn wettige echtgenoot zag het zuchtend aan en herinnerde zich wat hij professor Heertje ooit hoorde zeggen tijdens een lezing: “Economen weten het ook niet, maar wel op een hoger niveau.”

Al met al oogde het nogal suf van AvroTros om deze deskundigen zo onbekommerd te laten babbelen, terwijl de wereld voor een gapend zwart gat staat. Of moeten we deze uitzending op een meta-niveau bekijken, als het ultieme gelijk van écht volkswetenschappelijke theorieën als: achteraf kijk je een koe in de kont? En het geschuif met de afleveringen zien als het zoveelste bewijs van de in mijn familie zo populaire Wet van Behoud van Ellende? In ieder geval maar blijven lachen. Lachen is gezond. 

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden