Het is het verhaal achter de mummie dat ontroert

Een moeder met haar zoon. Beeld Rob Huibers
Een moeder met haar zoon.Beeld Rob Huibers

Zestig mummies, veertig menselijke en twintig dierlijke, uit werkelijk alle hoeken van de wereld zijn t/m 31 augustus te zien in het Drents Museum in Assen.  Het museum kon putten uit zijn eigen collectie veenlijken, en uit een 'mummiepool' van musea in Mannheim, Basel en Boedapest.

Er is op de expositie 'Mummies - overleven na de dood' geen ingezwachtelde farao te zien - toch het oerbeeld van de mummie -, wel een gemummificeerde Egyptische kat, en een Argentijnse brulaap. Maar ook twee aangrijpende, misvormde menselijke foetussen uit Kassel waarvan een met een zogeheten paddenstoelhoofd: begin achttiende eeuw op sterk water gezet en daarna gedroogd, voor gebruik als studiemateriaal.

Spektakelstuk van de expositie is een Boeddhabeeld, van een Nederlandse particuliere eigenaar. Die kwam er pas tijdens de restauratie achter dat onder de pleisterklei, de beschermende laklagen, de decoraties en het verguldsel een gemummificeerde monnik van omstreeks 1100 na Christus schuilgaat. Zulke heiligenmummies spelen nog steeds een religieuze rol in Aziatische landen, maar die zie je niet in Nederlandse musea. Vanaf vandaag dus wel in Assen, nog tot en met 31 augustus.

Boeddah... Beeld Rob Huibers
Boeddah...Beeld Rob Huibers
...of mummie? Beeld Rob Huibers
...of mummie?Beeld Rob Huibers
Het meisje van Yde, het veenlijk dat deel uit maakt van de permanente collectie van het Drents museum. Beeld Rob Huibers
Het meisje van Yde, het veenlijk dat deel uit maakt van de permanente collectie van het Drents museum.Beeld Rob Huibers

Recepten voor het mummificeren van een lichaam of een dierenlijk
1) De hersenen verwijderen via de neus. Huid, hoofd en lichaamsopeningen insmeren met hars. Borst- en buikholtes leeghalen, reinigen met natron, vullen met hars en linnen. Het gedroogde en opgevulde lichaam van top tot teen in linnen wikkelen. Zo deden de oude Egyptenaren het. Maar mummificatie - waarbij de vertering van een dood lichaam door enzymen en bacteriën tot stilstand komt - kan ook onder de meest uiteenlopende natuurlijke omstandigheden optreden, zoals:

2) Extreme droogte, zeker in combinatie met zonlicht. Denk aan hete of koude woestijnen. De zeer snelle onttrekking van vocht kan aan de lucht optreden, maar ook in het hete woestijnzand.

3) Zuur milieu, geen zuurstof. Dat geldt voor veenlijken als het Drentse meisje van Yde. In het hoogveen ontstaat op een ondoorlatende bodem een zeer voedselarme omgeving. Bij het afsterven van plantenresten komen speciale suikermoleculen vrij die calcium en stikstof binden, en daarmee de bacteriegroei sterk afremmen.

4) IJs. Extreme kou kan op twee manieren tot mummificatie leiden. In het ijs kunnen lichaamsvetten worden omgezet in zogeheten vetwas die het skelet omhult en conserveert. Zo gaat het bij gletsjermummies. De tweede manier komt neer op vriesdrogen: in permafrostbodems onttrekt het ijs alle water aan zowel de bodem als daarin aanwezige menselijke en dierlijke resten.

5) Uitdroging door droge lucht. Dat gebeurt bijvoorbeeld met dode katten en vogels op goed geventileerde zolders. Het is ook de manier waarop de mummies in de crypte van de kerk van het Friese dorpje Wieuwerd geconserveerd werden.

Gemummificieerde foetus uit Kassel. Beeld Rob Huibers
Gemummificieerde foetus uit Kassel.Beeld Rob Huibers
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden