Review

Het dorp als zuurstoftank

Het wordt niets met het grote Europa als mensen zich in hun eigen omgeving ontworteld voelen. Vandaar dat twaalf dorpen, verspreid over heel Europa, een vuist maken tegen globalisering en verstedelijking. Niet om de dorpspomp te behouden, maar om de dorpseconomie de 21ste eeuw in te loodsen.

Boven Wijk aan Zee hangt rond het middaguur een dreigende, donkeroranje wolk. Een oprisping van staalmaker Corus, op een markant tijdstip: in Hotel Sonnevanck begint net een bijeenkomst over dorpen die voor hun bestaan vechten in die grote moloch Europa. En dan gaat het niet over klompendansen. Nee, in het bohémien-achtige Sonnevanck wordt serieus gepraat over de vraag hoe dorpscultuur en dorpseconomie stand kunnen houden terwijl de verstedelijking oprukt. Of het grote, machtige Europa misschien zelfs wel iets kan leren van de kleine dorpsgemeenschappen. 'Omdat globalisering meer is dan een McDonald's om de hoek', zo staat het op een van de posters die jongerenbeweging Loesje maakte ter gelegenheid van deze middag.

Oudejaarsavond 1995 riep Sonnevanck-uitbater Bert Kisjes dit badplaatsje uit tot 'Cultureel dorp van Europa', geheel op eigen gezag. Sindsien heeft hij er werk van gemaakt. Het Cultural Village-project beslaat nu twaalf dorpen in uiteenlopende plaatsen als Tommerup (Denemarken), Porrúa (Spanje) en Palkonya (Hongarije). In de zomer van 2000 trokken de dorpen naar het Europees Parlement met een handvest waarin zij aandacht vroegen voor de rechten van dorpen. Initiatiefnemer Bert Kisjes deed toen al eens zijn verhaal in Trouw.

Nu, een kleine drie jaar later, blijkt zijn beweging nog springlevend -getuige de presentatie van het boek 'Vital Villages', gistermiddag, en een lijstje activiteiten tot 2010. Kisjes heeft Sonnevanck zelfs van de hand gedaan om meer tijd aan zijn netwerk van dorpen te kunnen besteden. Afgelopen weekeinde was hij in Aldeburgh (Engeland). ,,Dat ligt in East Anglia. Ik hoorde dat daar op sommige plaatsen de lokale verkiezingen dit voorjaar niet kunnen doorgaan omdat er geen kandidaten zijn'', zegt hij verontwaardigd. Hij wil maar zeggen: werk zat, de komende jaren.

Burgemeester Theo Weterings van Beverwijk -waaronder Wijk aan Zee valt- was mee naar Aldeburgh: de twaalf burgemeesters hebben jaarlijks een bijeenkomst in een van de dorpen. Weterings, sinds twee jaar burgemeester in Beverwijk, deed voor het eerst mee. Hij toont zich blij verrast. ,,Er zijn in Europa allerlei initiatieven gaande. Maar dit is anders, omdat het allemaal echt van onderop wordt gedaan. Tot dusver is er geen cent subsidie voor uitgetrokken.''

In Engeland praatten de dorpen en burgemeesters dit jaar over de kansen en bedreigingen van toerisme. Daar hebben ze allemaal mee te maken: moeten ze vooral bouwen voor de eigen bevolking, of juist hotels bouwen en zo de economische groei stimuleren? Met dergelijke kwesties worstelen alle twaalf dorpen.

Omgekeerd kunnen grotere steden, zoals Beverwijk, volgens Weterings nog heel wat leren. ,,Beverwijk is sterk geïndustrialiseerd, en de afgelopen decennia ook snel gegroeid. Daarmee is het verband in de samenleving voor een deel verloren gegaan. Nu proberen we die kleinschaligheid weer terug te brengen via wijk- en buurtbeheer.'' De burgemeester schaart zich dan ook van harte achter Moses Isegawa, die voor het boek 'Vital Villages' het voorwoord schreef. De van oorsprong Afrikaanse Isegawa schrijft hierin dat het dorp 'de zuurstoftank kan zijn, die zuurstof blaast in de longen van het publieke bewustzijn'.

Dan is het de beurt aan de raadsleden, statenleden en europarlementariërs die wat onwennig overkomen in dit ongedwongen gezelschap. Ze proberen er het beste van te maken. Welzeker, het openbaar bestuur moet dichter naar de burger worden gebracht -men heeft de boodschap van het afgelopen jaar luid en duidelijk gehoord. En de samenhang in dorpen, die is zó belangrijk. Dat geeft burgers het gevoel van: dit is van ons. Het is aan de dames en heren bestuurders die gevoelens te vertalen in beleid, en daar willen ze zich graag voor inzetten.

Intussen dreigt het Cultural Village-project uit zijn voegen te groeien. Twaalf dorpen in de kerngroep, meer kan Bert Kisjes niet behappen. Het boek -dat verschijnt in een Nederlands/Italiaanse en een Engels/Duitse editie- is bedoeld voor al die andere dorpen die zich ook door de filosofie voelen aangesproken. Maar ook voor 'de autoriteiten', om ruimte te veroveren voor het creatieve dorp van de 21ste eeuw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden