Zomerhit Polen

Henryk Gorécki scoorde met een verguisde symfonie de grootste hit van Polen

Componist Gorécki

Hoe werd een verguisde symfonie van componist Henryk Gorécki zomaar een dikke hit? 

Vandaag geen reguliere zomerhit – er zijn nu eenmaal geen internationaal bekende Poolse popsterren. Toch was Gorécki’s Derde Symfonie (‘Symfonie van de Sombere Liederen’) misschien geen zomerhit, maar wel een hit.

De in 2010 overleden Henryk Gorécki schreef het in 1977, maar pas de opname uit 1992 met sopraan Dawn Upshaw kreeg bekendheid. Een modern-klassiek treurstuk van 54 minuten werd plots een échte hit. Niemand weet waarom. Het moet zijn gegaan zoals wel met meer hits: populariteit zorgt voor nog meer populariteit – iedereen wil kunnen meepraten. Popsterren krijgen vaker te maken met zo’n zelfversterkende lawine van aandacht, nu was een modern-klassieke compositie aan de beurt – eentje die bij de première nog met hoon werd ontvangen, uit het publiek klonk luid merde, men zegt dat Pierre Boulez het riep.

De weemoedige Poolse volksaard

Het is uitnodigend, hoewel fout, om in de drie klaagzangen parallellen te zien met de weemoedige Poolse volksaard. Met de ellende van de drie Poolse delingen – in 1772, 1793 en 1795 – waarna het land tot 1918 de facto ophield te bestaan. Ook schreef Gorécki het niet als reactie op de verschrikkingen van Auschwitz, al wordt het stuk hiervoor vaak ingezet.

Gorécki gebruikte drie teksten: uit een volkswijsje stammend uit de Silezische opstanden van 1919-1921; een gevonden op de muur van een Gestapo-cel in Zakopane; en een tekst uit een 15de-eeuwse compositie waarin de maagd Maria haar stervende zoon toespreekt. Alle drie gaan over de verscheurde band tussen moeder en kind. Gorécki smeert dit intense verdriet uit over die 54 trage minuten.

Onlangs verscheen een prachtversie gezongen door Beth Gibbons (Portishead) onder leiding van Krzysztof Penderecki, nog zo’n Poolse grootheid. Het stemt tot mijmering, tijdens die rondreis door Polen, langs de Westerplatte bij Gdansk waar de eerste schoten uit de Tweede Wereldoorlog klonken; tijdens de zwijgende terugrit vanuit Auschwitz; of na een wandeling door het getto van Warschau. Volgende week weer een vrolijker hitje. Beloofd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden