Review

Heldere beelden Fritz Lang leggen groeiende angst bloot.

Er waart een kindermoordenaar door de stad. Om de haverklap verdwijnt er een meisje, op weg van school naar huis, of andersom. Acht maanden is de mysterieuze moordenaar nu al actief, zonder dat de politie ook maar een spoor van de dader heeft gevonden.

In de Fritz Lang-klassieker 'M - Eine Stadt sucht einen Mörder' (1931) heerst vanaf het begin een onheilspellende sfeer. Kinderstemmetjes galmen over een binnenplaats. Een moeder wacht met een grote pan soep op haar dochtertje dat niet met de andere kinderen de weg van school naar huis heeft afgelegd. De klok tikt. De soep wordt koud. Elsie komt nooit meer thuis.

In een kraakheldere opeenvolging van beelden, legt Fritz Lang de groeiende angst en paranoia bloot. De verdrietige ouders, de meelevende buren, de radeloze politiebeambten en de steeds woedender wordende onderwereldfiguren die de politie-invallen beu zijn. Tezamen vormen ze een bom die alleen nog maar tot ontploffing hoeft te worden gebracht.

En dat gebeurt ook, als er eindelijk een spoor van de moordenaar wordt gevonden, en de hele stad de achtervolging inzet. En opeens wordt dan ook de clou van Langs betoog duidelijk. Lang schaart zich niet achter de massa, maar achter het opgejaagde individu dat duidelijk aan een ernstige stoornis lijdt. Prachtig zoals Peter Lorre het opgejaagde wild neerzet, eerst nog vrolijk Edvard Griegs 'Hall of the Mountain King' fluitend (in wezen zijn herkenningsmelodie), daarna in elkaar gezakt en met uitpuilende ogen smekend om genade.

De vroege films van Fritz Lang worden wel beschouwd als een voorspelling van de opkomst van Adolf Hitler en zijn nazi-terreur. Vooral zijn serie films over Dr. Mabuse, een geniale crimineel, wordt in dat licht gezien.

Lang, die opgroeide in het Weense fin de siècle en in de Duitse filmindustrie aan het werk ging en daar onder meer 'Die Nibelungen' (1924) en 'Metropolis' (1927) op zijn naam schreef, wekte in ieder geval zo veel indruk dat hij door propagandaminister Goebbels de aanbieding kreeg om als hoofd van een door de nazi's geleide filmstudio op te gaan treden. Het verhaal gaat ook dat Fritz Lang daags na die invitatie zijn biezen pakte, om Duitsland voor goed in te ruilen voor Amerika.

Dat twee Fritz Lang-klassiekers op dit moment weer door Nederland toeren (aangevuld met een driedelige dvd-box die als ondertitel voert: 'The Master of Darkness') is natuurlijk te danken aan formidabel restauratiewerk. Ondertussen heeft een meesterwerk als 'M' niets aan actualiteit verloren. Het is het verhaal van een angstige, hysterische massa die uit is op vergelding, zonder zich af te vragen wat de dader drijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden