Vandaar dit boek

‘Heel veel mensen zijn bang voor Shakespeare, ik probeer die angst weg te nemen’

Een man loopt langs een muurschildering van William Shakespeare in Londen, gemaakt door graffiti-artiest James Cochran.Beeld EPA

Ton Hoenselaars (1956), hoogleraar vroegmoderne Engelse letterkunde, speurt naar de invloed van William Shakespeare in de cultuur van nu.

Het begon op de middelbare school. Ik was fan van The Kinks, maar schaamde me daar een beetje voor. Was dit wel echt cultuur? Dus toen een vriend hoorde dat ik naar die groep luisterde, zei ik maar snel dat ik dat deed om mijn Engels te verbeteren. Zijn antwoord: ‘Dan kun je beter Shakespeare lezen.’

Sindsdien ben ik verkocht. Er is niemand met wie ik de afgelopen drie, vier decennia meer tijd heb doorgebracht dan met de in 1564 geboren dichter en toneelschrijver uit het Britse stadje Stratford.

In zijn gezelschap heb ik me in al die jaren geen moment verveeld. Integendeel, mijn passie neemt alleen maar toe. Het komt voor dat ik ’s ochtends begin te lezen en die dag niet verder kom dan een regel of tien, doordat ik blijf stilstaan bij een woord of een komma, waarover ik de daaropvolgende uren alles wil uitzoeken.

Mijn idee is dat heel veel mensen bang zijn voor Shakespeare, omdat hij verouderd zou zijn. Met ‘Shakespeare Forever!’ probeer ik die angst weg te nemen. Het boek gaat over leven en werk van de Engelse schrijver, maar vooral over hoe zijn oeuvre in de vier eeuwen na zijn dood door anderen is gelezen en ingezet. Shakespeare heeft zovelen geïnspireerd. Hij keert overal terug: in opera’s, literatuur, films, popmuziek, ja zelfs in reclamecampagnes.

Er zit een ongekende rijkdom in zijn teksten, ik ben dat nergens anders tegengekomen. Persoonlijk waardeer ik de koningsdrama’s het meest.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Shakespeare Forever! Leven en mythe. Werk en erfenis; Ton HoenselaarsBeeld rv

Eigen interpretatie

Toen ik in 1978 in Engeland studeerde, waren de drie delen van ‘Hendrik VI’ de eerste stukken van Shakespeare die ik op de planken zag. Het is toneel waar je normaal gesproken voor zou omlopen, ‘Hendrik VI’ wordt vaak gezien als Shakespeares saaiste werk. Maar mij pakte het. Wat later ging ik de koningsdrama’s ook verder bestuderen en hoewel ze zo Engels zijn als maar kan, wist ik aan te tonen dat overal ter wereld een eigen invulling en interpretatie aan Shakespeare kan worden gegeven.

Een voorbeeldje: onlangs gaf ik college in Marokko en behandelde daar ‘De koopman van Venetië’. Shakespeare laat zich in dat stuk nogal negatief uit over Marokkanen. Ik wilde van mijn studenten weten waarom ze hem desondanks nog wilden lezen. Hun antwoord was precies waar mijn boek over gaat: Shakespeare kan als middel dienen om te experimenteren met ideeën zonder dat je daardoor direct in de problemen komt. Zijn werk biedt - zo bleek tijdens de Arabische Lente - een kans om het over politieke zaken te hebben en de censuur te omzeilen.

Nederland heeft een wat eigenaardige band met Shakespeare. Zelf had Shakespeare geen al te positief beeld van ons Hollanders. In zijn ogen waren wij vraatzuchtige zuiplappen. Maar niet lang na zijn dood in 1616 werd in Nederland voor het eerst een van zijn toneelstukken buiten Engeland gespeeld. En een paar jaar later verscheen de eerste buitenlandse vertaling, in het Nederlands welteverstaan. Daarbij komt dat bijna alle portretten van Shakespeare van voor het midden van de zeventiende eeuw geschilderd zijn door meesters uit de Lage Landen. Tegelijkertijd was hier nooit sprake van een Shakespearomanie, een hysterie rondom de dichter, zoals die in andere landen wel voorkwam.

Waar staat bijvoorbeeld het Shakespearestandbeeld in Nederland?

Dat is er niet.

Ton Hoenselaars
Shakespeare Forever! Leven en mythe. Werk en erfenis.
Wereldbibliotheek; 431 blz. € 24,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden