'Heel pijnlijk' advies Raad voor Cultuur is 'een mokerslag'

Ellen ten Damme speelde eind mei vorig jaar bij het Scapino Ballet in Rotterdam mee in de uitvoering Twools 13. Beeld ANP

Dat er bezuinigd ging worden op de culturele sector, was al langere tijd bekend. Maar na vandaag is ook duidelijk waarop wordt bezuinigd, en hoeveel. De Raad van Cultuur bracht vandaag advies uit daarover aan staatssecretaris Zijlstra van Cultuur. Een overzicht van de gevolgen en reacties.

Het Theatermuseum in het Amsterdamse stadhuis, ook wel de Stopera genoemd, komt er niet. Dat meldde het Theater Instituut Nederland (TIN) vandaag naar aanleiding van het advies van de Raad voor Cultuur.

De gemeente Amsterdam had het museum, dat geen vaste locatie heeft en reizende tentoonstellingen organiseert, uitgenodigd zich vanaf volgend jaar in de Stopera te vestigen maar het advies van de Raad voor Cultuur zet nu een streep door dit plan.

'Dit is een zwaar verlies voor de cultuur in Nederland. Als dit advies wordt overgenomen, verdwijnt een unieke en samenhangende collectie en wordt deze onbereikbaar voor het publiek', aldus directeur Henk Scholten.

Het Theatermuseum is onderdeel van het TIN dat met ingang van 2013 wordt opgeheven. Het is nog onduidelijk wat er met de collectie zal gebeuren.

Demonstraties tegen bezuinigingen op cultuur op het Malieveld in Den Haag, vorig jaar juni. Beeld ANP
Acteurs van toneelgroep De Appel in Den Haag tijdens een openbare repetitie van Herakles, eind januari. Beeld ANP

Zuidelijk Toneel
Het Zuidelijk Toneel stopt met de grote theaterspektakels als er van de rijkssubsidie maar 1,5 miljoen euro overblijft zoals de Raad voor Cultuur adviseert. Zakelijk leider Gerard Tonen heeft dat vandaag gezegd in een reactie op kritiek van de raad.

Tonen meent dat de Raad voor Cultuur bijna een politieke uitspraak doet door de theaterspektakels die veel publiek trekken negatief te beoordelen. De producties hebben weliswaar een hoge amusementswaarde maar onvoldoende diepgang en geen artistieke meerwaarde, staat in het advies.

'Onze theaterspektakels zijn een hele nieuwe poging om toneel naar een groter publiek te brengen. En juist dat krijgt een negatieve beoordeling. Publiekstrekkers worden niet gewaardeerd. De raad huldigt de opvatting dat toneel voor een kleinere groep bedoeld is', reageerde Tonen.

Het advies komt aan als een mokerslag, vertelde Tonen vandaag. Het Zuidelijk Toneel heeft een begroting van maximaal 4 miljoen euro en had gevraagd om 2,5 miljoen euro subsidie.

Het toneelgezelschap maakte de afgelopen jaren grote producties zoals De reis om de wereld in 80 dagen met Bert Visscher en NUHR en Vertellingen van 1001 nacht met Marc-Marie Huijbregts en de Ashton Brothers. Volgend seizoen staat de komedie To be or not to be geprogrammeerd met Ellen ten Damme, Viggo Waas, Raoul Heertje, Frank Lammers en Waldemar Torenstra. Die productie gaat door, benadrukt Tonen.

Walter Ligthart, zakelijk directeur van het Nationale Toneel: 'Wij zijn blij om te horen dat wij tot de grote gezelschappen behoren. Maar wij zijn ook verbaasd over de negatieve reactie op onze aanvraag omtrent ons jeugdtheater NT Jong. Hiervoor hadden wij 5 ton aangevraagd maar daar was de raad negatief over en dat terwijl het samenvoegen van volwassenentheater en een jeugdtheater een grote meerwaarde biedt. Wij gaan hier zeker nog op terugkomen.'

Scapino Ballet
Het Scapino Ballet in Rotterdam komt er in het advies van de Raad voor Cultuur voorlopig goed vanaf. Het gezelschap krijgt niet voor de volle vier jaar maar voor twee jaar een subsidie van 1,5 miljoen euro toegekend, mits de directie een degelijk plan maakt voor meer artistieke innovatie en om meer geld binnen te halen buiten de subsidies van het rijk om.

Het ligt volgens raadsvoorzitter Joop Daalmeijer niet aan de dansers, maar aan de directie dat de cultuurraad strenge voorwaarden stelt. Het gezelschap moet ondernemender worden. De raad vindt Scapino wel zo belangrijk voor de Nederlandse danswereld dat zij de instelling toch een subsidie heeft toegekend.

Behalve Scapino krijgen ook Introdans, het Nederlands Danstheater en het Nationale Ballet subsidie. De vijf krijgen samen ruim 16 miljoen euro van het Rijk.

Danshuis Station Zuid, DN/Club Guy & Roni, het Internationaal Danstheater en Noord Nederlandse Dans vielen buiten de boot. Of hun artistieke beleid is volgens de raad niet vernieuwend genoeg, of er is sprake van te weinig ondernemerschap bij deze gezelschappen.

FNV
Casper de Kiefte, bestuurder van FNV Kiem: 'De uitkomst van het rapport is voor de gehele sector heel pijnlijk. De titel Slagen in Cultuur impliceert nog een positieve uitkomst, maar na bestudering van het advies denken wij dat een titel als Slagveld in Cultuur treffender was geweest. Vooral de beeldende kunst wordt hard geraakt. De Raad kijkt alleen nog naar de top en behoud van bestaand materiaal. Voor creatie blijft zo niets meer over. Over 15 jaar kijken we terug en vragen we ons af wat we in godsnaam hebben aangericht.'

Het Koninklijk Concertgebouworkest, in juni vorig jaar. Beeld ANP

Orkestsector
Zoals het advies van de raad aan staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur) er nu uitziet, verdwijnen er 200 arbeidsplaatsen bij de symfonieorkesten, evenveel als drie volledige orkesten.

Van de 14 aanvragen zijn er 7 afgewezen. Vooral in het zuiden van het land vallen harde klappen. De Raad voor Cultuur heeft de aanvragen van het Brabants Orkest en het Limburgs Symfonie Orkest afgewezen; zij hadden voor in totaal 17,5 miljoen euro aan subsidie aangevraagd.

Voorzitter Joop Daalmeijer van de RvC: 'LSO en HBO komen maar niet bij elkaar. Het loopt vast op emotie en op regionale sentimenten.' Het is de bedoeling dat in het zuiden één groot symfonieorkest komt. Daalmeijer sprak daarbij nog de wens uit dat Zeeland daaraan meedoet.

Zowel het Brabants Orkest als het Limburgs Symfonie Orkest wil nog niet reageren op het advies van de Raad voor Cultuur. Beide orkesten gaven maandag aan het advies eerst grondig te willen bestuderen.

Het Residentieorkest in Den Haag en het Rotterdams Philharmonisch Orkest kunnen samen subsidie krijgen, als zij structureel samenwerken. De staatssecretaris zei maandag dat hij nog kritisch naar dit voorstel moet kijken.

Verder ziet de raad 'een groot gat' in het aanbod van klassieke muziek in Utrecht. Daalmeijer ziet daar een rol voor het symfonieorkest van de Publieke Omroep en voor het Groot Omroepkoor, die optredens zouden moeten verzorgen in de nieuwe muziektempel die in de stad Utrecht verrijst.

Directeur George Wiegel van Het Gelders Orkest: 'Het Gelders Orkest voelt zich gesteund door de Raad voor Cultuur die positief heeft geadviseerd over de subsidieaanvraag van 3,5 miljoen euro. Samen met onze chef-dirigent Antonello Manacorda gaan wij door op de ingezette weg om te transformeren naar een kwalitatief hoogwaardig, efficiënt en marktgericht orkestbedrijf.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden