Tv-column

‘Harkum’, toch weer een Nederlands lachpareltje

Mayor Tom Verweij is Sergei kwijt.

Joe!’ Burgemeester Tom Verweij van de gemeente Harkum zegt het zo vaak wanneer hij in zijn wielrenpakkie aankomt. Het woord dat alle ongemak moet wegpoetsen. Ziet het regionaal bestuur in Nederland er zo uit?

Natuurlijk niet. Net zoals de basisscholen niet zijn zoals in ‘De Luizenmoeder’. Maar die series zijn zo grappig door hun vele herkenbare elementen. De afgelopen tien weken bood de satirische dramaserie ‘Harkum’ (BNNVara) een wereld van knulligheid, opportunisme en Hollands regeltjesfetisjisme in de regionale gemeentepolitiek, waar ik speciaal voor thuisbleef. Wie met Kerst even niet weet hoe te ontspannen: kijk Harkum dan terug.

Regisseur Jelle de Jonge werkte eerder mee aan het succesvolle De Luizenmoeder (AvroTros), en dat was merkbaar. Schooldirecteur Anton was te incompetent voor zijn eigen grootse plannen. Burgemeester Tom Verweij (een innemende Bas Hoeflaak in zijn eerste hoofdrol) bezit in zijn bruine jasje ook te weinig talent om zijn provincieplaatsje echt op de kaart te zetten. De ambtenarenrollen van Annet Malherbe, Rene van ’t Hof en Leny Breederveld schuren daar nog eens lekker tegenaan.

Wat maakte serie De Luizenmoeder dan toch succesvoller, als we al moeten vergelijken? Het was de eenvoud in de setting, die school, waarbinnen het absurdisme kon bloeien.

Harkum vliegt volkomen uit de bocht

Harkum vliegt, hoewel expres, volkomen uit de bocht. De zoon van de tuttige gemeentesecretaris Ada (een droge glansrol van Jelka van Houten) blijkt met gemeentegelden te hebben gespeculeerd en onverwacht 723 miljoen euro winst te hebben gemaakt. Harkum moet even de illegale herkomst ver­doezelen, en kan dan met spenderen beginnen.

De ambtenaren van Harkum, met Ada als tweede van rechts.

Dat bombastische motief is leuk, maar geeft de scriptschrijvers weinig noodzaak om de ene of andere kant op te gaan. Ik denk dan op de bank: waarom hebben ze zus of zo nou niet uitgewerkt?

Zo gingen verschillende afleveringen over de scheiding en het faillissement van burgemeester Tom zelf, en kregen we de bekende schuldenproblematiek te zien met paniek om agressieve schuldeisers, in plaats van de dilemma’s van big spending. Zonde van de tijd. Want waar kies je dan voor? Zet je twee leraren voor de klas? Prop je een straat vol agenten als je eindelijk meer blauw op straat kunt betalen? Laat je de thuiszorg filerijden? Dit was een kans om kritiek te leveren op de neoliberale kaalslag van de publieke sector.

In plaats daarvan werd in de zijlijn gestrooid met gemeentecadeautjes als tablets, Segways en dikke pickup-trucks. Oh ja, en een businesspark.

Alleen de grootste uitgave aan het slot, om te voorkomen dat het Rijk de poen inpikte, was veelzeggend: Harkum naar de ruimte. Toms idee om zijn dorp en zichzelf onsterfelijk te maken. Even nutteloos en megalomaan als veel ander beleid.

Tom Verweij neemt afscheid voor zijn ruimtevaart.

Zit die burgemeester opeens als een mayor Tom in de ruimte, met een vette knipoog naar David Bowies major Tom. Ook onze Tom raakt het contact met ground control kwijt. Zijn co-astronaut Sergei wordt gek. Het is absurdisme ten top, maar binnen het verhaal blijft het gek genoeg geloofwaardig. De harten van Ada en de anderen kloppen des te warmer voor Tom. En zo worden al deze karikaturale types weer mensen van vlees en bloed. Dat is waaraan je kwaliteit herkent.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden