Opinie

Hang naar ordening op de proef gesteld

Dance Works Rotterdam propageert abstracte dans: tijdloos en gericht op beweging zelf. De twaalf dansers onder hoede van Ton Simons slijpen daartoe hun lichamen tot vlijmscherpe zeisen. In Simons' nieuwste ballet 'Stack' gaan zeven vrouwen en drie mannen niet als zeisen, maar als hooivorken te werk: ze steken, sjouwen, stapelen, tuimelen en glijden in steeds nieuwe clusters en configuraties. Oorzaak en gevolg, doel en richting lijken afwezig en toch is er een dynamische kracht die klanken, kleuren, bewegingen samenvoegt en voortstuwt.

In een spel van kleurschakeringen worden de dansers in zwart-oranje tricots afwisselend gifgroen, zachtgrijs, cyclaamrood en blauw-violet belicht. Overheersend in Simons nieuwste choreografie is Gyorgy Ligeti's Pianoconcert. In zijn orkestrale stijl botst, borrelt en bruist het door klankomwentelingen, die doen denken aan een bombastisch pandemonium. Ligeti's 'micropolyfonie', zoals hij dat zelf noemt, stelt Simons' hang naar ordening extra op de proef.

Omdat Ligeti als het ware inzoemt op een onbestemd lijkende oneindigheid van klankverschuivingen doet Simons dat ook met zijn dansers als intermediairs tussen klank en kleur. Om hen (en ons) toch nog enige houvast te bieden stapelt hij drie synchroon en gedeeltelijk symmetrisch verlopende paardansen op elkaar, om deze ter plekke ook weer te laten verstuiven.

Nu eens gebeurt dat door vervloeiing in een trio, kwintet of sextet, dan weer door een eenling die als verdwaalde ster of bliksemende god alles op slag verandert. Doordat de oranje strepen en vlakken op hun huidstrakke danstricots telkens anders oplichten, lijkt het alsof zij een spoor van gloeiend lava in een oneindig, ijzig heelal trekken. Hoog opspringen doen ze zelden, des te meer glijden ze. Over alles hangt ook een kille afstandelijkheid, alsof de in een verre wereld oplaaiende temperamenten alleen via een telelens te volgen zijn.

Simons suggereert dat we slechts een detail of momentopname van een veel omvangrijker, onoverzienbaar geheel voorgeschoteld krijgen. Des te fascinerender is het dat zelfs daarvoor onze zintuigen tekortschieten.

Minder gelukkig pakt de uitsmijter 'Heaven'sky' uit, van de Fransman Pascal Touzeau, evident een adept van William Forsythe. Hij vervormt academisch ballet op zo'n manier dat tien dansers als een stel verkrampte stumperds in een hemelse luchtzak terechtkomen. Een traliewerk met kale bomen suggereert dat er voor hen geen weg terug naar aarde meer is. In hun transparante tuniekjes glinsteren alle kleuren van de regenboog, maar hemels geluk, ho maar. Ook het soundpalet van Richard Maltes maakt horendol. Is het camp, kitsch of domweg hemeltergend pretentieus? Ik vrees het laatste

Hartverwarmend hoogtepunt van dit programma is 'Senhoro do ó', een duet dat de Portugees Bruno Listopad op Helene Pieren en Brandon O'Dell maakte en waarvoor Dirk Haubrich een soundpalet van oorstekend gesis, gebrom en gesnerp aandroeg. De titel verwijst naar de mythische betekenis van de Heilige Maagd: tijdens Maria's zwangerschap van Gods zoon ontkiemde de hele natuur in haar lichaam. Onder een groot traliewerk van lichtspots liggen de twee simpel en gelijk geklede dansers als een grijs hoopje bijeen, wachtend op dat moment van ontkieming.

Wat begint als een angstvallig aftasten verplaatst zich steeds meer door de ruimte. Het is alsof de twee nog seksloze dansers niet alleen in zichzelf en bij elkaar maar ook daar buiten een elektrisch geladen mijnenveld aanboren. Steeds klassieker worden de poses waarin zij elkaar ondersteunen, maar ze drijven toch steeds verder uit elkaar: hij links achter en zij rechtsvoor op de door lichtspots bespikkelde vloer. Listopad, bekend om zijn hang naar romantische esoterie, laat zich ditmaal van een onverwacht lyrische kant zien. Het duet ademt een sfeer van behoedzaamheid en introverte tederheid, door Pierens en O'Dell perfect aangevoeld en vertolkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden