RecensieExpositie

Hallucinerende art-nouveauletters als extraatje in het Allard Pierson Museum

Het Allard Pierson heeft een mooie, kleine expo over letters.Beeld Allard Pierson Museum

Het Allard Pierson museum in Amsterdam had dit najaar flink willen uitpakken met de art nouveau. Er zouden bruiklenen komen uit heel Europa. Enfin, u begrijpt het al: corona gooide roet in het eten. De expositie is tot december uitgesteld, maar één zaal kon wel worden ingericht. Bedoeld als extraatje en dus geen volwaardige expositie. Maar er wordt wel aanstekelijk getoond hoe de decoratieve stijl die rond 1900 populair was een directe link heeft met de flowerpower.

De art nouveau was een vernieuwende stijl die de uitbundige en grillige vormen van de natuur vertaalde naar de vormgeving van eigenlijk alles: huizen, meubels, aardewerk, sieraden en ook drukwerk. Iedere bezoeker van Parijs kent de ingangen van de metro: hekken van sierlijk smeedwerk, boven de ingang het woord ‘Metropolitain’ in speelse letters. Er werd flink geëxperimenteerd met het alfabet, sommige ontwerpen waren door alle krullen nauwelijks leesbaar, maar altijd zeer decoratief.

De expositie toont voorbeeldbladen waarop ontwerpers uit Frankrijk, Duitsland en Nederland laten zien wat er allemaal mogelijk is: suggesties voor de gevelbelettering van de Boulangerie, de Steh-Bier-Halle of de Tailleur en allerhande reclamedrukwerk. Op affiches werden de letters enthousiast toegepast, vaak in combinatie met wulpse vrouwenfiguren: de art nouveau was een commercieel succesvolle stijl.

Een cover van het magazine Hitweek.Beeld Allard Pierson Museum

Verderop in de zaal hangen de covers van het jongerenblad Hitweek en de overeenkomsten zijn verbluffend. Je weet dat je een sprong van zestig jaar in de tijd hebt gemaakt door de koppen over de terugkeer van Bobby Dylan, een nieuwe elpee van The Mamas & the Papas en een happening in Utrecht. Maar de letters, compleet met een omlijsting van krullende bloemmotieven, zijn niet slechts geïnspireerd op de art nouveau, ze zijn gewoon precies hetzelfde.

De tegencultuur

Een wandtekst (in een lettertype waarop je je even goed moet concentreren) legt uit dat er in 1965 in de Amerikaanse Berkeley University een expositie werd gehouden over de toen wat vergeten art-nouveaustijl. Dat was precies in het hart van de hippiegemeenschap. De catalogus werd gretig bekeken door jonge ontwerpers in San Francisco, aan de overkant van de baai. Voor hen waren die zwierige en soms onleesbare letters een perfect alternatief voor de zakelijkheid en rationaliteit van het modernisme en dus de burgerlijke samenleving. De oude kunst werd hippe psychedelische vormgeving op posters en elpeehoezen. De Nederlandse kunstenaar Willem de Ridder zat bovenop deze ontwikkelingen en gebruikte de stijl bij de vormgeving van Hitweek.

Het is grappig hoe de hippies deze soms heel commerciële belettering kozen om juist over de tegencultuur te schrijven. En tegelijk ook heel begrijpelijk, want de extreemste ontwerpen van de art nouveau gaven de lezers ook begin twintigste eeuw al het gevoel dat ze een stevige joint gerookt hadden.

Letters van de art nouveau, t/m 21 maart Allard Piersonmuseum, Amsterdam

Lees ook:

Vincent van Goghs woorden schilderen verder in veertig unieke brieven

Vincent van Gogh dankt veel van z’n wereldfaam aan zijn brieven. Vanwege hun kwetsbaarheid toont het Van Gogh Museum de waardevolle papieren maar zelden, nu zijn de veertig mooiste even echt te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden