Klassiek & Zo

Haitink en Andriessen zijn 's lands beste exportproduct op het gebied van klassieke muziek

Louis Andriessen, componist en een van de grondleggers van de Haagse School. Beeld ANP

Op 6 juni wordt Louis Andriessen 80 jaar. Drie maanden eerder, op 4 maart, hoopt Bernard Haitink de eerbiedwaardige leeftijd van 90 jaar te bereiken. 

Andriessen en Haitink, het zijn onverenigbare grootheden. Haitink als uitvoerende, zichzelf wegcijferende maestro en Andriessen als scheppende, schoppende en vaak luid toeterende componist – dat kan niet boteren. Toch zijn dirigent en componist zo ongeveer het allerbeste exportproduct op het gebied van klassieke muziek dat Nederland te bieden heeft.

Het is goed om hun beider leeftijden even te laten bezinken. Tachtig en negentig. Componist en dirigent zijn nu beiden gerespecteerde oude mannen met een kleurrijke geschiedenis achter zich. Toch vreemd om hen op deze hoge leeftijd nog te zien als de jonge mannen die ze eens waren: de een als de rebelse componist, en de ander als de nog onervaren chef-dirigent van het Concertgebouworkest. Alsof die hoge leeftijden alle stekeligheden van weleer weggepolijst hebben.

In november 1969 kwam het tot een clash. Haitink en het instituut waar hij voor stond kreeg met luid protest te maken van Andriessen en zijn companen, onder wie Reinbert de Leeuw, inmiddels ook al 80. We hebben het over de beruchte Notenkrakersactie in het Concertgebouw, toen een concert verstoord werd door een groep raddraaiers. Jonge, opstandige componisten knepen in de zaal op knijpkikkers, waardoor Haitink het net begonnen concert moest stoppen.

Bernard Haitink met het Edison Oeuvre beeldje dat hij kreeg uitgereikt tijdens de toekenning van de De Edison Klassiek Oeuvreprijs 2016. Beeld ANP Kippa

Dat akkefietje is dit jaar een halve eeuw geleden. Andriessen was toen 30 jaar, Haitink 40, jong nog, met idealen om te vervullen. Verbazingwekkend wel dat de twee antipoden in leeftijd zo weinig verschilden. Op de een of andere manier denk je bij die knijpkikker-clash toch altijd aan een frontale botsing tussen jong en oud. Niet dus – ze waren eigenlijk allebei nog broekies. Wat zou het leuk zijn om met hen beiden terug te kijken op die periode, in een echt tweegesprek, waarin ze elkaar zouden kunnen uitleggen wie ze vijftig jaar geleden waren, hoe ze zich voelden en hoe ze nu tegen hun grote aanvaring van toen aankijken.

Haitink en Andriessen zijn beiden nog enorm actief. Componeren en dirigeren kun je klaarblijkelijk tot op hoge leeftijd blijven doen. Op hoog niveau ook nog. Haitink heeft na dit seizoen overigens een sabattical genomen. Op je 90ste een sabattical nemen! Schitterend. Andriessen produceert gestaag en heeft zijn jarenlange aversie tegen het klassieke symfonieorkest – zo’n beetje alles dus waar Haitink zijn leven lang voor staat – laten varen. Het leverde in 2013 de compositie ‘Mysteriën’ op, geschreven voor het 125-jarige Concertgebouworkest, voor de vijand als het ware.

En onlangs voltooide Andriessen opnieuw een werk voor groot traditioneel orkest: ‘Agamemnon’. Hij schreef het voor het New York Philharmonic en zijn nieuwe chef Jaap van Zweden. Vanmiddag is het voor het eerst te horen in Nederland. In de NTR ZaterdagMatinee zal het Radio Filharmonisch Orkest ‘Agamemnon’ spelen onder leiding van JoAnn Falletta. De ontvangst in New York was succesvol. The New York Times had het over een ‘woest vindingrijk symfonisch gedicht’. Die genre-aanduiding vindt Andriessen dan weer helemaal niks – té oldskool. Hij spreekt liever over ‘symfonische film’. De fragmenten die ik hoorde, beloven in ieder geval veel goeds.

Lees meer columns in het dossier Klasiek & Zo. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden