Opinie

Hades als hebzuchtige showmaster

Dans is geen geschikt medium om een verhaal te vertellen. Voor zijn achttiende (!) avondvullende spektakel bij het Scapino Ballet Rotterdam neemt Ed Wubbe de tragedie van Orfeus hooguit als een voorwendsel. Niet zozeer deze klassieke dichter maar de spektakelzucht waaraan hij tegenwoordig moet voldoen, wordt op de theatrale operatietafel gelegd.

In essentie gaat 'Orfeo shows/Operation Orfeo' over de ziel van de dichter-danser die wordt opgeofferd aan de sensatiezucht van een satanische Master of Spectacle. Anders gezegd: de geschiedenis van Orfeus en Euridice is niet meer dan een kapstok om de door media en politiek geperverteerde wereld van vandaag aan op te hangen.

Het oud-Griekse pantheon is dus veranderd in een mediacircus, waarin Hades, god van de onderwereld, de potsierlijk dictatoriale showmaster uithangt. In zijn kille, witte huis wordt hij steevast vergezeld door zijn assistent. De dichter die zijn door een slang gedode Euridice verloor, wil haar uit het dodenrijk terughalen. Slechts gewapend met Calvin Klein underwear geeft hij de showmaster vrij spel om hem aan onmogelijke opdrachten te onderwerpen.

Operatie Orfeo komt erop neer dat de dichter een reis door de menselijke ziel moet afleggen. Eerst zal hij de bron van het kwaad, dus de slang die Euridice dodelijk trof, moeten uitroeien, niet omdat de eigentijdse Hades de mensenwereld van dit kwaad wil bevrijden maar omdat hij zo van slangenleer houdt. Pas als er een nieuwe voorraad slangenvel voor zijn handtasjes, schoenen, etc. is geleverd, mag de dichter aan de moordende vervolgopdracht voldoen: hij mag met Euridice terugkeren naar aarde, maar let wel: omkijken is verboden. En daarmee is deze operatie gedoemd de meest gespeelde tragedie ter wereld te blijven, voer voor alle showmasters en hun verliefde dichters .

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: met uitzondering van de finale wanhoopssolo van gastdanser Javier Velazquez is Wubbe's operatiepoging mislukt. Twee uur lang vroeg ik me af waarom zijn chirurgische ingreep maar geen vleugels, geen scherpte of echte diepgang kreeg. Alle instrumenten zijn immers voorhanden, niet in het minst door het monumentale toneelbeeld van Matt Vermeulen, die met zijn witte tegelwanden een knipoog naar het Haagse Atrium van architect Richard Meier uitdeelt. Showmaster-Hades Keith Derrick Randolph mag zich voor zijn afscheidsrol als balletmeester bij het Rotterdamse gezelschap nog eenmaal als een tiran met gesleten tong voordoen. Fragmenten uit de speeches van Bush krijgt hij daartoe in de mond gelegd. Mallotig op en afdravend in het kille witte huis en wapperend met zijn wijd uithangende jas bedilt hij van onder zijn hoog opstaande kraag zijn staf en onderdanen, helaas niet altijd verstaanbaar. Wie niet meedoet aan zijn slangenstrijd is zelf een slang.

Ook Bonnie Doets als Euridice tast diep in deze dramatische ijskast voor een prachtig verstilde solo, waarin ze zich moet beseffen dood te zijn. Waarom ze na de pauze opeens met een schattig krullend ringbaardje verschijnt is een grapje waarvan de humor me ontgaat. In het fysieke weerwerk van Orfeo is zonder veel moeite de aan sensatie opgeofferde geest van vrijheid te bespeuren. Javier Velasquez beweegt soms zweverig mooi als een gevallen engel, dan weer als een geketende worstelaar-slaaf die ooit model stond voor Michelangelo maar het nu met reclames van Calvin Klein moet doen. Fraai zijn ook de videobeelden van Amber Hey. Door de oplichtende raamgaten in Hades' Huis zijn intrigerend mooie flarden van Orfeo en Euridice te zien. Toch wordt deze theatertechnische truc op zo'n plat symbolische wijze tot driemaal toe herhaald dat de fascinatie al gauw vervaagt.

Grootste makke van deze show is het gebrek aan samenhang. Het knip- en plakwerk in twintig scènes levert onsamenhangend broddelwerk, met losse flodders en onduidelijke personages. Wie of wat verbeelden die dames in rood, wit en paarse doorschijnende jurken en waarom trekken ze opeens platinablonde pruiken en knalrode of oranje tutu-kontjes aan? In welke woestijn zijn drie appetijtelijke danssoldaten met hun pistolen beplakte lichamen verzeild? Militarisme en ballet, politiek showspel en commerciële sensatie: de parallellen zijn evident, maar Wubbe mist de scherpte, gekte en compromisloosheid van zijn voorbeeld, William Forsythe. Einsturzende Neubauten, Paganini, Dan Wyman, Frame cut Frame en vele andere geluidsaandragers kunnen dat niet verhelpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden