Taal Ton den Boon

Hadden de vogelaarwijken niet beter vogelaarbuurten kunnen heten?

Door het overlijden van oud-minister Ella Vogelaar figureert het naar haar genoemde woord vogelaarwijk in de media. Nog geregeld wordt dit eponiem gebruikt voor wat Vogelaar zelf liever een krachtwijk noemde: een probleemwijk waarin wordt geïnvesteerd om de leefbaarheid te bevorderen.

Vogelaarwijk is een van weinige naar Nederlandse politici genoemde woorden in Van Dale. Andere politieke eponiemen zijn balkenendenorm, drees-trekker en melkertbaan. Die woorden worden geregeld ten onrechte met een hoofdletter gespeld. Bij vogelaarwijk kom je minder snel in de verleiding die spelfout te maken, misschien omdat de naam óók een woord is (vogelaar betekent onder meer vogelvanger of -kijker).

Sociaal-economische samenhang

Het tweede deel van vogelaarwijk is ontleend aan het Latijnse woord vicus (hoeve, huizenblok, dorp, wijk). Dat gaat terug op het Griekse woord oikos (huis), dat aan de basis ligt van woorden als economie en oikofobie. Rond 1200 kwam wijk vooral voor in plaatsnamen, zoals Harderwijk, Schalkwijk en Wijk bij Duurstede (in Neolatijn: Vicus Dorestadum). De betekenisovergang van dorp naar stadsdeel vond plaats toen vicus/wijk in de Middeleeuwen gewoon werd als administratieve term voor een blok huizen of straat.

Wijk en buurt worden soms als synoniemen gebruikt. Maar bij wijk ligt de nadruk op de ruimtelijke entiteit die het stadsdeel vormt, bij buurt ligt het accent op de sociaal-economische samenhang van de bewoners. Gezien de beoogde verbetering van die samenhang én de leefomstandigheden in de krachtwijken, was vogelaarbuurt wellicht een beter woord geweest dan vogelaarwijk.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden