Opinie

Haar hele leven is gekoppeld aan de drama's van Steiner

Op de vierde verdieping, aan het einde van de gang, woont mevrouw Rens-Portielje, Cornelia. Ze is 92 jaar. Zondag gaat ze naar de voorstelling 'Black Earth' van Christopher Marcus, 's middags, want het personeel in het verzorgingstehuis is er niet op ingesteld dat de bewoners 's avonds nog op pad gaan. ,,Ach, ik ben in mijn leven genoeg uit geweest.''

Tot haar 86ste reed mevrouw Rens auto. Ieder jaar naar Zwitserland, naar het antroposofische centrum in Dornach. Dit jaar neemt ze, op uitnodiging van het centrum, met kerst het vliegtuig naar Basel om de uitvoering van de mysteriedrama's van Rudolf Steiner voor de zoveelste maal in haar leven bij te wonen. Haar hele leven is gekoppeld aan de drama's van Steiner, die zelf gezegd zou hebben dat als de mensen zich meer in zijn theater zouden verdiepen, ze zijn lezingen en boeken niet nodig zouden hebben. Cor Rens zorgde voor de Nederlandse vertaling.

,,In 1907 begon Steiner met het 'Drama van Eleusis', een reconstructie van het Griekse mysteriespel, van de Fransman Edouard Schuré. Het was een poging om het toneelspel te vernieuwen. Je moet je voorstellen dat het begin deze eeuw barstte van vernieuwingen in de kunst. Schrijvers, schilders, toneelspelers zochten naar nieuwe vormen: het impressionisme, nieuwe decors, andere spreekwijzen. Kunstenaars wilden hun werk verheffen uit het alledaagse naar een meer algemeen menselijke thematiek. Balletdanseres Anna Pavlova leek de zwaartekracht te overwinnen. Het leek écht alsof ze zweefde.''

,,Volgens Steiner moesten we voor ware vernieuwing echter terug naar de Grieken die in hun mysteriën verbanden legden tussen de verschillende werelden, zowel die van de goden als die van de mensen. Als toeschouwer moest je eerst gepakt worden door de boodschap, vervolgens gaan twijfelen en uiteindelijk medelijden ervaren, gebracht door de goddelijke machten. Daar heeft Steiner bij aangeknoopt in zijn vier mysteriedrama's die hij tussen 1910 en 1913 schreef.''

,,Als kind was ik er al van overtuigd dat mensen meerdere levens hebben. Mijn ouders vonden dat ik dat uit mijn hoofd moest zetten. Maakten het belachelijk. Tussen mijn negende en achttiende ploos ik alle tijdschriften en boeken uit op zoek naar wat ik voelde. In de Oosterse literatuur ontdekte ik de reïncarnatieleer, maar vond hem te kinderlijk met grootvaders die als tijgers later wraak zouden kunnen nemen. De theosofie was te omslachtig.''

,,Tot ik bij toeval Steiners boek over zijn mens- en wereldbeeld tegenkwam. Ik heb het in een week uitgelezen. In 1928, drie jaar na het overlijden van Steiner, werd ik lid van de Nederlandse Antroposofische Vereniging, waar ik in aanraking kwam met de mysteriedrama's. Vanaf die tijd ga ik naar de jaarlijkse uitvoeringen in Dornach, waar ik altijd opnieuw gefascineerd raak.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden