Rutger Hauer 1944-2019

In memoriam Rutger Hauer

Groot, blond en blauwe ogen: Rutger Hauer (1944-2019) was een verschijning op het doek

Rutger Hauer 1944-2019 Beeld EPA

In Nederland brak hij door met een rol vol viriliteit, in Amerika speelde hij met veel plezier de slechterik in B-films. Rutger Hauer, Nederlands beroemdste acteur, is vrijdag overleden.

Rutger Hauer, Neerlands beroemdste filmacteur, is vorige week vrijdag op 75-jarige leeftijd na een kort ziekbed overleden, zo maakte zijn familie vandaag, op de dag van zijn uitvaart in het Friese Beetsterzwaag, bekend.

Dat er niet eerder ruchtbaarheid aan zijn overlijden is gegeven, past Hauer wel. Hollywood lag aan zijn voeten, maar zijn privéleven was hem lief. Lange tijd gold hij zelfs als mediaschuw. Pas de laatste jaren kwam daar verandering in. Hauer schreef zijn autobiografie en werkte mee aan een documentaire over zijn leven met de veelzeggende titel ‘Rutger Hauer: Blond, Blue Eyes’.

Hauer was groot, blond en blauwogig en een opmerkelijke verschijning in tal van Hollywoodfilms. Meer dan honderd titels zette hij op zijn naam. Maar het begon natuurlijk allemaal met ‘Floris’, de geliefde ridderserie voor de jeugd die in 1969 op de buis verscheen en die zijn eerste samenwerking met regisseur Paul Verhoeven markeerde. Het was een match made in heaven, want samen met Verhoeven zou hij nog vele andere successen vieren, en uiteindelijk ook Hollywood bestormen.

Grootste kassucces

Om te beginnen maakten ze samen de Wolkers-verfilming ‘Turks Fruit (1973), het grootste kassucces in de geschiedenis van de Nederlandse film, goed voor 3,3 miljoen bezoekers. De 29-jarige Hauer, die aan de Amsterdamse Toneelacademie had gestudeerd en bij de Noorder Compagnie speelde, was te zien in zijn eerste filmrol als de Amsterdamse beeldhouwer Erik. Een jongeman die er een wild liefdesleven op na houdt en na vele veroveringen als een blok valt voor de roodharige Olga, gespeeld door de toen 20-jarige Monique van de Ven. De erotiek tussen de twee, die geen enkel probleem hadden met de vele naaktscènes, spatte ervan af.

In ‘Turks Fruit’(1973) Beeld ANP Kippa

Hauer, één brok viriliteit, beleefde met de rol zijn grote doorbraak. Hij was in één klap beroemd, en hetzelfde gold voor Verhoeven en cameraman Jan de Bont die allemaal in Los Angeles zouden belanden.

Niet iedereen was trouwens dol op Hauers optreden in Turks Fruit. Vertegenwoordigsters van het Vrouwenbevrijdingsfront stonden in maart 1973 op de stoep van filmtheater Tuschinksi om bezoekers op te roepen weer naar huis te gaan. Hauers personage zou vrouwonvriendelijk zijn en jonge vrouwen behandelen als sullen of krengen. Niet dat de ‘aksie’ veel baatte, Turks Fruit kreeg een Oscarnominatie en het publiek stroomde toe.

Hetzelfde geldt voor het spektakelstuk dat volgde: ‘Soldaat van Oranje’ (1977), met Hauer in de rol van de Leidse student Erik Lanshof die tijdens de Tweede Werldoorlog het verzet in gaat. Voor Hauer en Verhoeven betekende de oorlogsfilm die genomineerd werd voor een Golden Globe, een rechtstreeks ticket naar Hollywood.

Cultheld

Een van de eerste en beste films die Hauer er maakte was het science fiction-epos ‘Blade Runner’ (1982) van regisseur Ridley Scott. In necrologieën in de internationale pers werd gisteren vooral de rol in die film gememoreerd: Hauer als cyborg Roy Batty. Het gaat om een iconisch optreden tegenover Harrison Ford, waarin Hauer niet alleen zijn grote acteerkunst toonde, maar ook met veel gevoel meeschreef aan de legendarische tears in rain-speech aan het slot. Hauer is een cyborg die zich bewust is van zijn eigen sterfelijkheid en de volgende roerende woorden spreekt: “I’ve seen things you people wouldn’t believe. Attack ships on fire off the shoulder of Orion. I watched beams glitter in the dark near the Tannhäuser Gate. All those moments will be lost in time, like tears in rain. Time do die.”

In ‘Blade Runner’(1982) Beeld Hollandse Hoogte / Allpix Press SARL

Hauer schreef met zijn optreden in Blade Runner Hollywoodgeschiedenis. Talloze andere rollen volgden. Hij maalde er niet om dat dat vooral optredens in B-films waren. Hij was geweldig als sinistere slechterik, hij gaf intense vertolkingen van psychopaten. Hij draaide zijn hand niet om voor vampiers, robots en nazi’s. Het leverde hem uiteindelijk een status als cultheld op.

Een kleine, recente anekdote om de faam van Rutger Hauer in het buitenland te illustreren: toen vorig jaar op het Filmfestival van Venetië de western ‘The Sisters Brothers’ in première ging, klonk bij de verschijning van de mysterieuze Commodore een minzame lach in de zaal. Rutger Hauer bleek in de film een cameo te hebben als de man die de twee huurmoordenaars uit de titel op een nieuwe missie stuurt. Dat was Hauer op latere leeftijd: zo beroemd in Hollywood en omstreken dat hij op zijn oude dag met groot plezier gastrolletjes vertolkte.

Paul Verhoeven (81) zei gisteren in een reactie op Hauers dood zijn alter ego te hebben verloren.

Lees ook:

Acteren is toch een beetje stunten

Acteur Rutger Hauer is een terughoudend man. Maar in 2007 was daar plots eenautobiografie, die gaat over de wissels in zijn leven. “Over de gebeurtenissen die me op een ander spoor zetten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden