Dutch Design

Groen, inclusiviteit en levensvreugde: dit zijn de trends op de Dutch Design Week

Kunstenaar Arne Hendriks in zijn oefendorp van tweedehands tuinhuisjes. Beeld Maikel Samuels
Kunstenaar Arne Hendriks in zijn oefendorp van tweedehands tuinhuisjes.Beeld Maikel Samuels

Waarom zou je altijd honderd procent moeten geven? Tachtig procent is meer dan genoeg, blijkt op de Dutch Design Week in Eindhoven. Die staat in het teken van The Greater Number, het betere getal.

Cas van Vliet

Aan alles hangt een getal: een prijs, een percentage, een hoeveelheid of jaartal. Willen we meer van het één of juist minder van het ander? Waarom? En hoe doen we dat? Voor de Dutch Design Week in Eindhoven gaan ontwerpers op zoek naar het betere getal, The Greater Number. Meer groen, inclusiviteit en levensvreugde, minder afval, gasverbruik en stress – hoe kan design dat bevorderen?

Het thema borrelde op tijdens de pandemie, vertelt programmamanager Jorn Konijn. Want die bood ook ruimte voor overdenking: in wat voor soort maatschappij willen we leven? Met files, overconsumptie, een afvalberg? Plastic kantoorplanten, hondenparaplu’s, synthetische truien en miljoenen andere (wegwerp) producten zijn ook ooit ontworpen. Daarom mogen designers meedenken over een oplossing van het afvalprobleem, zegt Konijn: “Daar hebben ze een verantwoordelijkheid in”.

The Greater Number is een verwijzing naar een gelijknamige expositie uit 1968 in Milaan. Ook toen zetten ontwerpers al vraagtekens bij de tomeloze groei van de wereldbevolking. Curator Giancarlo de Carlo wilde stilstaan bij de kloof tussen de westerse overvloed en de armoede in veel andere landen.

Maar studentenprotesten gooiden roet in het eten, het museum werd bezet en De Carlo moest de expositie noodgedwongen afblazen. Hoogste tijd om wéér op zoek te gaan naar het betere getal, zegt Konijn: “Sinds 1968 is de economische motor alleen maar harder gaan draaien. Dit thema is ook een waarschuwing voor de toekomst.”

Vele honderden ontwerpers laten hun ‘betere getal’ de komende week zien in Eindhoven. Trouw licht er twee uit:

'Hara Hachi Bu' dorp van kunstenaar Arne Hendriks. Beeld Maikel Samuels
'Hara Hachi Bu' dorp van kunstenaar Arne Hendriks.Beeld Maikel Samuels

Dansen op een vloer van schimmel

Geef jezelf helemaal, voor de volle honderd procent. Het is het favoriete motto van sportcoaches, docenten en werkgevers, maar absoluut niet van kunstenaar Arne Hendriks. Zijn filosofie? Gas terugnemen en ‘slechts’ 80 procent van je capaciteiten benutten.

Hij kwam tot dit inzicht tijdens een reis in Japan, vertelt Hendriks. “Op het eiland Okinawa werd ik ontvangen door een oude mevrouw. Nadat ze mij trakteerde op een kom misosoep, sprak ze: ‘hara hachi bu’. Toen ik haar vragend aankeek plaatste ze twee vingers op haar arm en daar maakte ze vijf stappen mee. Vervolgens deed ze een stap terug met haar vingers en plaatste de vijfde denkbeeldige stap in mijn handen. Later leerde ik dat de uitspraak ‘eet tot je 80 procent vol zit’ betekent.”

Sindsdien is Hendriks fervent beoefenaar van deze levenshouding. “Ik vind het magisch wat er gebeurt wanneer je een stap terugdoet. Je hele perspectief verandert. Zo heb je ruimte, creëer je overzicht en kun je weer ademhalen.”

Voor de Dutch Design Week maakt hij een oefendorp van tweedehands tuinhuisjes. Daarin kunnen bezoekers zelf experimenteren met het concept ‘iets minder doen dan je zou willen’. Minder kopen bijvoorbeeld. Er staat een repair café waar bezoekers hun versleten kleding of kapotte radio nieuw leven in kunnen laten blazen. ‘Een stapje terugdoen’ kan ook in een speciale douchecabine, waar je lekker tot jezelf kunt komen. “De douche is een creatieve ruimte waar je op nieuwe ideeën kunt komen, omdat je even niks hoeft te doen”, vertelt Hendriks.

Ook kan er gedanst worden op mycelium, in een ‘gentle disco’. Het organische materiaal, opgebouwd uit netwerken van schimmels, is uitermate geschikt als bouwmateriaal. Hendriks maakt er graag gebruik van. Maar voordat je er een huis, stoel of ander voorwerp van kunt maken moet het dikke materiaal wel plat worden.

Hendriks trekt een doos vol vieze, witte sokken open. “Om het mycelium plat te maken is er een disco waar mensen, met deze sokken aan, op het spul mogen dansen, op 80 procent van hun vermogen. Want mycelium is levend materiaal.”

Nienke Hoogvliet en Tim Jongerius laten bezoekers onderzoek doen naar hoe een product tot stand komt. Beeld Maikel Samuels
Nienke Hoogvliet en Tim Jongerius laten bezoekers onderzoek doen naar hoe een product tot stand komt.Beeld Maikel Samuels

Van schaap tot vloerkleed, wat kost het nou écht?

Waar Arne Hendriks experimenteert met het creëren van ruimte, richten Nienke Hoogvliet en Tim Jongerius zich op de vraag wat een eerlijke prijs is voor een pak koffie, een zomerjurk of een vloerkleed.

Hoe komen die producten tot stand? Dat moeten we volgens Hoogvliet eerst begrijpen om duurzamer te kunnen leven. “Want dan gaan we er misschien meer waarde aan hechten. Zo gebruiken we ze langer en hoeft er minder geproduceerd te worden.” Hun interactieve installatie genaamd VALUE // VALUES bestaat uit een rek met twee grote handgemaakte, wollen kleden. Een daarvan is afkomstig uit Armenië, het andere kleed is gemaakt in Nederland. Het publiek mag zelf zeggen wat de twee kleden mogen kosten en die prijs op een bonnetje noteren. Alle bonnetjes worden aan een wandrek gehangen. Ook mogen mensen aangeven welke onderwerpen ze extra belangrijk vinden, zoals diervriendelijkheid, arbeidsomstandigheden en esthetiek.

Voor dit project hebben de kunstenaars het hele proces gevolgd en in kaart gebracht, van schaap tot vloerkleed. “Je begint met je af te vragen wat je de kleden waard vindt als je er alleen naar kijkt”, vertelt Jongerius. “Vervolgens ga je nadenken over je principiële waarden en onderzoeken hoe het hele productieproces verloopt.”

De eerlijke prijs voor het Nederlandse kleed is 9934,04 euro, het kleed uit Armenië zou 5291,01 euro moeten kosten. De kunstenaars hebben voor het Armeense kleed zelf 1700 euro betaald.

Dutch Design Week 2021 vindt plaats van 16 tot en met 24 oktober op verschillende locaties in Eindhoven, zie https://ddw.nl voor meer informatie.

Lees ook:

Ontwerpers moeten de afvalberg afbreken die ze zelf hielpen creëren

Ontwerper Richard van der Laken ergert zich aan de afvalberg die hij zelf heeft helpen creëren. Dit is hoe hij het anders wil doen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden