TaalTon den Boon

Grapperhaus gebruikte het woord ‘begrijpen’, maar dat is nog geen ‘begrip’

De antiracismebetoging in ­Amsterdam op Tweede Pinksterdag werd achter de schermen begeleid door fascinerend appverkeer tussen de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema en justitieminister Ferd Grapperhaus. Daags erna schreef deze krant dat de minister aanvankelijk ‘begrip toonde’, maar later ‘verontwaardigd’ was over Halsema’s beslissing om de demonstratie ondanks de coronabeperkingen te laten doorgaan.

Het valt niet uit te sluiten dat Grapperhaus het woord ‘begrip’ telefonisch heeft gebruikt, maar in het later gepubliceerde appgesprek komt het in elk geval geen enkele keer voor. Sterker nog: Grapperhaus blijkt in het appverkeer uitermate consistent te zijn in zijn woordkeus: maar liefst driemaal gebruikt hij het werkwoord ‘begrijpen’.

De (mis)communicatie tussen burgemeester en minister

Begrijpen en begrip hebben/tonen (voor) zijn weliswaar betekenisverwante taalvormen, maar ze zijn niet per se synoniemen. Als iemand zegt dat ‘hij iets begrijpt’, kun je dat soms wel, maar niet altijd parafraseren met de formulering dat ‘hij er begrip voor heeft’. Wanneer bijvoorbeeld iemand die enorm vaak gepest is vervolgens de pester in elkaar slaat, kun je daarover zeggen: ‘Ik begrijp het, maar ik heb er geen begrip voor’. ‘Begrijpen’ betekent in dit geval dat je het oorzaak-gevolgverband dat ten grondslag ligt aan de reactie van de gepeste persoon met je verstand (of je verbeelding) kunt volgen, terwijl ‘er geen ­begrip voor hebben’ wil zeggen dat je dat gedrag op morele gronden ­afkeurt.

Doordat begrijpen wel én niet ­synoniem kan zijn met begrip hebben voor, kan het gebruik van dit werkwoord gemakkelijk tot mis­communicatie leiden. Mogelijk speelde de ambiguïteit van begrijpen een rol in de (mis)communicatie tussen de burgemeester en de minister, waardoor ze achteraf bakkeleien over wat de minister nu eigenlijk heeft ­bedoeld en hoe de burgemeester zijn woorden heeft opgevat.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden