Taal Peter-Arno Coppen

Grammaticale kennis verslechtert. Of verslechterd?

Het was even landelijk nieuws: een ­onderzoek had aangetoond dat de grammaticale kennis van scholieren in België en Nederland de afgelopen tien jaar sterk gedaald is. Met name in Nederland was die daling ‘dramatisch’. Dat er in ­Nederland alleen in de ­lagere klassen (de onderbouw) iets aan grammatica gedaan wordt, terwijl dat in België meer gespreid is, en dat het alleen ging om het benoemen van zinsdelen op basis van eenvoudige trucjes, dat zijn allemaal nuances die in het mediageweld snel ten onder gingen.

‘Grammaticale kennis verslechterd’, stond er boven de meeste berichten. Er had ook kunnen staan ‘Grammaticale kennis verslechtert’, en dat zou dan iets anders betekend hebben. Hoe dat zit, kun je ­alleen met grammaticale kennis beschrijven.

Je moet dan opmerken dat ‘verslechterd’ een voltooid deelwoord is (net als ‘gedaald’ of ‘verminderd’) en ‘verslechtert’ een persoonsvorm (net als ‘daalt’ of ‘vermindert’). Dat heeft tot gevolg dat de zin met ‘verslechterd’ een voltooide tijd is en met ‘verslechtert’ een tegenwoordige tijd. En dat heeft weer gevolgen voor de betekenis. Met de voltooide tijd zeg je dat er iets gebeurd is: de grammaticale kennis is in de afgelopen jaren verslechterd. In de tegenwoordige tijd heb je het over een proces dat gaande is: de grammaticale kennis is op dit moment bezig te verslechteren.

Nog los van het feit dat het voor een koppenmaker handig is om zich ­bewust te zijn van deze twee betekenissen van een uitspraak die klinkt als ‘Grammaticale kennis verslechtert’: om het over dit betekenisverschil te hebben, moet je de grammaticale begrippen wel kennen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden