Goede koe werd baljuw noodlottig

Aan het begin van de 14de eeuw woonde nabij Hendrik-Ido-Ambacht een boer met een goede koe. De baljuw van Zuid-Holland wilde het dier kopen, maar de boer weigerde. Daarop verruilde de baljuw eigenmachtig de goede koe voor een minder rund. De boer deed zijn beklag bij de landsheer, graaf Willem III. Die oordeelde dat de boer zijn koe moest terugkrijgen en de baljuw voor zijn vergrijp diende te worden onthoofd.

Haro Hielkema

In 1624 schilderde de Gorcummer Abraham Bloemaert 'De rechtspraak van Willem de Goede'. Het grote paneel, ook toegeschreven aan zijn plaatsgenoot Dirk Goversz. van Geel, hangt in het auditorium van het Gorcums Museum Dat was tot 1995 stadhuis, en in het verre verleden ook rechtbank. Onder het toeziend oog van graaf Willem op het schilderij deed de Gorcumse kantonrechter zijn uitspraken. Geen betere manier om hem te herinneren aan zijn plicht om onpartijdig recht te spreken.

Het paneel toont verschillende scènes uit de oude legende. Centraal staat het moment waarop de graaf vanuit zijn ziekbed het zwaard aan de beul geeft om het vonnis over de baljuw te voltrekken. Die knielt geboeid en half ontkleed neer om zijn straf te ondergaan.

De moraal van het verhaal is: wie de koe van een ander begeert, verliest zijn eigen lijf.

Het schilderij wordt tegenwoordig gebruikt voor een educatief project: kinderen van de basisschool mogen het verhaal dat in het schilderij wordt uitgebeeld, in een rollenspel naspelen. Het blijkt een leerzame, maar ook vermakelijke bezigheid.

De voorstelling komt overigens in verschillende steden in verschillende versies voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden