Documentaire

Ging de VPRO te ver met afspraken over Kaag-documentaire? ‘Het mag wel wat transparanter’

Beeld uit de VPRO-documentaire ‘Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof’. Beeld
Beeld uit de VPRO-documentaire ‘Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof’.

Ging de VPRO te ver in de afspraken over de documentaire met Sigrid Kaag of waren die noodzakelijk om de film te kunnen maken? ‘Het mag in ieder geval wel wat transparanter’, zegt Frits van Exter, voorzitter van De Raad voor Journalistiek.

De VPRO en D66 maakten verregaande afspraken over de documentaire Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof die in januari werd uitgezonden. Maar de VPRO heeft integer gehandeld met het maken van deze documentaire, zegt Stan van Engelen, hoofdredacteur van de omroep. Er is volgens de hoofdredacteur wel veel communicatie nodig geweest om deze productie voor elkaar te krijgen en dat zie je terug in de correspondentie die nu naar buiten is gekomen. “Maar we hebben niet veel water bij de wijn gedaan, het is een onafhankelijk journalistiek product. De maker heeft de film gemaakt die ze wilde maken, met daarin de hoofdvraag: ‘Hoever kom je als je vanuit Beiroet met je idealen in de Haagse werkelijkheid belandt?’”

De afspraak was dat de VPRO Sigrid Kaag drie jaar lang mocht volgen in zowel haar privé- als professionele omgeving. Dan is het niet ongebruikelijk en zelfs begrijpelijk dat iemand de film nog mag zien voordat die wordt uitgezonden, zegt Van Engelen. “Die afspraak moet je maken om volledige toegang te krijgen. Als je dat vooraf helemaal dichttimmert, gaat dat ten koste van die toegang. Dus mag iemand het eindresultaat checken op feitelijke onjuistheden of grote onevenwichtigheden. Het was ook duidelijk dat dat geen eindredactie is; je mag er nog iets van vinden, maar de maker beslist.”

‘Geen concessies’

Direct na die viewing kwam er een lange lijst met wensen vanuit zowel het ministerie van buitenlandse zaken als D66. Dan is de vraag wat je honoreert en wat niet, legt Van Engelen uit. “De aanpassingen die zijn gedaan, zijn goed uit te leggen. Ze hadden te maken met een privésituatie of waren feitelijk onjuist. Er zijn geen concessies gedaan aan het verhaal.”

Beeld uit de VPRO-documentaire Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof. Beeld
Beeld uit de VPRO-documentaire Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof.

Zo was er bij de scène waarin Kaag haar autogordel is vergeten de vrees dat het haar imago zou aantasten. “We hebben even meegedacht of dat technisch was op te lossen, maar die scène is te belangrijk voor het verhaal, dus ging die er niet uit.”

Het is niet ongebruikelijk dat er afspraken worden gemaakt tussen journalisten en geïnterviewden, zegt Frits van Exter, voorzitter van De Raad voor Journalistiek. “Maar dat mag wel transparanter zijn. Het publiek heeft er recht op om het te weten als een artikel is voorgelegd of aangepast. Zeker als het gaat om dit soort documentaires, maar dat geldt ook voor interviews in dagbladen. Vermeld bij een publicatie dat het vooraf is gelezen en op een aantal punten is gewijzigd.”

Beeld uit de VPRO-documentaire Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof. Beeld
Beeld uit de VPRO-documentaire Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof.

Vooraf afspraken maken is zelfs erg belangrijk, zegt strategisch adviseur en publicist Julia Wouters, die onder meer Lodewijk Asscher adviseerde. “Bij een politiek interview zit er altijd een voorlichter bij en wordt elke uitspraak op een goudschaaltje gewogen. Als je een persoonlijk document zoals deze documentaire maakt en de mens achter de politicus wil laten zien, is een sfeer van vertrouwen en openheid heel belangrijk. Als je toestemming krijgt om bij iemand thuis te filmen met kinderen die herkenbaar in beeld komen, dan komt dat met een prijs. Dat vereist een spel van geven en nemen. En in sommige gevallen heiligt het doel dan de middelen.”

Lees ook:

D66 bemoeide zich volop met Kaag-documentaire en liet scènes verwijderen

De VPRO-documentaire over Sigrid Kaag krijgt een flinke staart: de minister informeerde de Kamer verkeerd over bemoeienis van D66 en ambtenaren met de film.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden