Recensie

Gestileerde hysterie komt vooral over als opgelegd

De acteurs nemen in 'In wankel evenwicht' vaak poses aan, alsof zij zich bewust zijn van het effect van uiterlijke schijn. Beeld Sanne Peper

Theater
Toneelschuur Producties/ Internationaal Theater Amsterdam
In wankel evenwicht
**

Zomaar opeens door een onbestemde angst bevangen stapt een echtpaar ongevraagd bij zijn beste vrienden binnen. En trekt bij hen in. In een mengeling van beleefd, afkerig en onthutst hebben Agnes en Tobias geen weerwoord. Hoe nu het toch al wankele evenwicht in hun huis te bewaren?

Dagelijks is er al de confrontatie met Agnes’ eerder bij hen ingetrokken drankzuchtige zuster Claire. En zojuist eiste ook de voor een vierde keer echtbrekende dochter Julia haar plaats in het ouderlijk huis op. Uitgerekend echter op haar meisjeskamer hebben de bange Harry en Edna zich verschanst.

In ‘Een wankel evenwicht’ (‘A Delicate Balance’, 1966) schetst Edward Albee een venijnig spel van frustraties en ontwrichting, die elke harmonie of loyaliteit in de weg staat. Zijn spitse dialogen en gevoel voor het absurde fileren kleinburgerlijkheid en menselijke relaties zijn genadeloos geestig en vaak pijnlijk herkenbaar.

Menselijke afweer

In haar voorstelling bij Toneelschuur Producties en Internationaal Theater Amsterdam poogt regisseuse Maren E. Bjørseth dat absurde scherper vorm te geven. Als een mechanisme van menselijke afweer tegen onverwachte en gespannen situaties.

Midden op de met houtsnippers bezaaide speelvloer staat het frame van een huis met glaswand. De open structuur is in flagrant contrast met de onwillig verleende gastvrijheid. De personages nemen vaak poses aan alsof zij zich continu, als in een etalage, bewust zijn van het effect van uiterlijke schijn op de buitenwereld.

Vooral de heerszuchtige Agnes (een intrigerend flegmatiek acterende Malou Gorter) is daar sterk in. ‘Vormvast’ blijven heet dat bij haar. Slapjanus Tobias (Hajo Bruins) volgt dat slaafs, terwijl dochter Julia er een melodramatische invulling aan geeft, zoals in haar eerste, steeds weer plat op de grond neervallende huilopkomst.

Gekunsteld

Noem het gestileerde hysterie, bedoeld om de innerlijke, én onderlinge, razernij en onmacht te verbeelden. Maar het slaat dood als te gekunsteld, te opgelegd. Bjørseth heeft zich in eerdere voorstellingen (‘Ten liefde’, ‘Geloof liefde hoop’, ‘Een bruid in de morgen’) een zeer vormbewuste regisseuse betoond, die zelfs clichés een net boven realisme hangende meerwaarde kan geven. Uitvergroten van het absurde hier is echter een teveel aan stijl, leidt tot onecht en raakt niet.

Als publiek zou je geconfronteerd moeten en willen worden met de vraag hoe jezelf zou reageren in zo’n situatie. Daartoe blijft deze ‘In wankel evenwicht’ te veel buitenkant, al is het tussendoor nog wel genieten van lekker valse dialogen.

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten. U leest ze hier.

Een overzicht van de nieuwste recensies van pop, klassiek, wereldmuziek en optredens vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden