Review

Gergjev presenteert prut-opera op eigen festival

Gergjev Festival, 440Hz met Gordan Nikolic, Koor en Orkest van Mariinsky Theater en solisten olv Valery Gergjev op 5/9 Doelen Rotterdam. Nog t/m 10/9. Info: www.gergievfestival.nl

Voor de vijftiende editie van het Rotterdamse Gergjev Festival tekende de naamgever voor vier concerten in de eerste vier dagen. Na de Nederlandse première van de opera ’The Enchanted Wanderer’ was hij zondag alweer vertrokken – Gergjev maakt zo meer dan de helft van zijn eigen feestje niet mee.

En dus vond de jaarlijkse bewieroking van de maestro, traditioneel voorafgaand aan zijn laatste festivalconcert, zondag al plaats terwijl het festival nog tot en met vrijdag duurt. We moeten het er eigenlijk maar niet meer over hebben, maar het was in ieder geval weer moeilijk om niet te gaan gillen bij het hagiografische praatje van Sylvia Tóth die, hoewel ze als voorzitter van het festivalbestuur af had willen treden, heeft bijgetekend. Ja, de maestro was weer eens te laat, maar dat lag aan zijn dochtertje, waarop Gergjev van Tóth een horloge cadeau kreeg.

Het thema van het Gergjev Festival is dit jaar wederopstanding: een verwijzing naar de stad Rotterdam, die in de decennia na het bombardement in 1940 letterlijk uit zijn as herrees. Naast symfonische concerten in De Doelen (komende vrijdag de ’Auferstehungsssymphonie’ van Gustav Mahler onder Yannick Nézet-Séguin) vindt in de hele stad een ’mini-festival’ plaats op en rond de brandgrens van 1940.

Zondagmiddag speelde het Rotterdamse strijkorkest 440Hz een boeiend programma rond het festivalthema, met de op het podium trappeldansende superviolist Gordan Nikolic (muzikaal leider en concertmeester van het Nederlands Kamerorkest) als gast. Het leverde intense uitvoeringen op van werk van Hartmann en van Florian Magnus Maier: van de laatste klonk een bewerking van het vroege ’Ruins/Resurgence’, dat nog niets aan expressieve kracht heeft ingeboet.

In de grote zaal klonk ’s avonds ’The Enchanted Wanderer’, door Gergjev en het koor en orkest van het Mariinsky Theater. Rodion Sjtsjedrin schreef zijn opera al in 2002. In datzelfde jaar ging het werk in première in New York. De Russische première vond pas in 2007 plaats, maar sindsdien veroverde het werk al snel een plek in het repertoire van het Mariinsky Theater. De opera heeft veel te danken aan Gergjev, die zich internationaal als ambassadeur van Sjtsjedrins muziek opwerpt.

Je vraagt je af waarom Gergjev juist voor Sjtsjedrin koos, gezien de dubieuze rol die de componist speelde als voorzitter van de machtige Unie van Sovjet Componisten (1973-1990). De muziekgeschiedenis kent weliswaar ergere schoften, wier werk vervolgens boven alle categorieën uitstijgt. Maar de opera van Sjtsjedrin, die zijn rol in die Sovjet-periode in het programmaboekje vergoeilijkte, hoort daar niet bij.

Zijn ’opera voor het concertpodium’, zoals de ondertitel luidt, is een aaneenschakeling van triviale kostuummuziek – en bovendien traag en langdradig. De componist baseerde zijn werk op een novelle van Leskov, ’op en top Russisch’ volgens Sjtsjedrin. Het is het verhaal over een monnik die verliefd wordt op een zigeunerin, maar die wordt overtroefd door de prins. Zij vraagt de monnik haar te doden nadat de prins haar verlaten heeft.

De opera kent een grote rol voor het koor, dat zich regelmatig uitte in kitscherig-plechtig Slavonisch kerkgezang. De volkse effecten lagen er ook wat dik bovenop, met de gitaar en blokfluit op de juiste momenten. De aria’s vergat je onmiddellijk weer – behalve misschien die van de zigeunerin, omdat die zo deed denken aan het Adagietto uit de Vijfde van Mahler. De van-dik-hout-orkest-uitbarstingen bij moord en dronkenschap waren larmoyant geschreven.

Aan de verzorgde en kleurrijke uitvoering door Gergjev, koor, orkest en zangers lag het zeker niet: van de zangers zette met name sopraan Kristina Kapustinskaja haar rol van zigeunerin uitgesproken neer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden