Taal

Gemurmureer uit het knekelhuis van onze taal

Beeld anp

Net als tradities veranderen, verandert ook de woordenschat. Dat gebeurt doordat er nieuwe woorden bijkomen én doordat andere woorden in de vergetelheid dreigen te raken. Sommige daarvan zijn met nostalgie omgeven.

 Taalminnaars die het nakende verlies van woorden als aanstonds, fuif en luim onverteerbaar vinden, kunnen deze gelukkig aanmelden bij het 'Gezelschap van Geadopteerde Vergeetwoorden', een vast onderdeel van het radioprogramma 'De Taalstaat' van Frits Spits.

Of het lukt om op die manier de teloorgang van woorden te redden? Wie weet. Het adopteren van vergeetwoorden lijkt wat op het conserveren van antiquiteiten. Zijn ze eenmaal opgenomen in het museum van oudheden, dan wordt er in elk geval goed voor ze gezorgd.

Spreekwoorden

Waar we met z'n allen níet goed voor zorgen, is onze spreekwoordenschat. Een fors deel van de 1250 'wijsheden des volks' die nog in de Dikke Van Dale staan, wordt niet of nauwelijks meer gebruikt. Dat geldt niet alleen voor agrarische spreekwoorden zoals 'wie slaapt in de zaaitijd, vindt geen maaltijd' (wie in zijn jeugd niet werkt, lijdt later gebrek), maar ook voor universele waarheden uit grootmoeders tijd zoals 'wie staat op het rolletje, die kost het zijn bolletje' (niemand ontsnapt aan de dood). In de krant tref je zulke levens- en volkswijsheden vrijwel niet meer aan.

Is dat erg? Nee, maar het is wel raar (en een beetje jammer) dat in tegenstelling tot de zo beminde vergeetwoorden de verzwonden spreekwoorden juist oubollig worden gevonden en daarom liggen te verstoffen in het knekelhuis van de taalgeschiedenis.

tdb@taalbank.nl

Lees meer taalrubrieken op trouw.nl/taal.

Lees ook: Op het Vergeetwoordengala worden vergeetwoorden wakker gekust

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden